Międzynarodowy zespół badaczy, w skład którego weszli naukowcy z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego, przeanalizował czaszki 227 wilków (Canis lupus) z całego zasięgu występowania gatunku, od Grenlandii po Nowy Meksyk i od Norwegii po Izrael. Naukowcy chcieli odpowiedzieć na pytanie, co tak naprawdę kształtuje morfologię tych zwierząt.

Wyniki opublikowane w czasopiśmie „Diversity and Distributions” wskazują na to, że kluczową rolę odgrywają: przynależność do konkretnej populacji, skład gatunkowy ofiar oraz historia demograficzna, w tym skutki działalności człowieka - podsumowują polscy współautorzy pracy.

Do badań zastosowano wysokorozdzielczą trójwymiarową morfometrię geometryczną, analizując łącznie 585 punktów anatomicznych na czaszce oraz 96 punktów na żuchwie. Pozwoliło to na szczegółową rekonstrukcję zmienności wewnątrzgatunkowej na skalę globalną.

Masa ciała ofiar okazała się silnym wyznacznikiem wielkości czaszki, wyjaśniającym około jednej trzeciej jej zmienności. Wilki polujące na duże ssaki roślinożerne, takie jak łosie i bizony, mają wyraźnie większe czaszki niż te, które żerują na gatunkach o mniejszej masie ciała. Okazało się także, iż wielkość czaszki wilków rośnie wraz z szerokością geograficzną do około 65 st. N, zgodnie z regułą Bergmanna, ale następnie maleje u populacji arktycznych z Grenlandii i północnoamerykańskiej wyspy Ellesmere.

Dzieje się tak prawdopodobnie wskutek ograniczonej dostępności pokarmu w ekstremalnych warunkach środowiskowych. Przynależność do konkretnej populacji wyjaśniała średnio 23 proc. zmienności kształtu i aż 44 proc. zmienności wielkości czaszki. Najbardziej morfologicznie odrębne okazały się europejskie wilki ze Skandynawii i Półwyspu Apenińskiego oraz północnoamerykańskie z Arktyki (wschodnia Grenlandia i wyspa Ellesmere) i z wybrzeża Alaski.

Badania dostarczyły dowodów morfologicznych na skutki intensywnych prześladowań wilków w XIX i XX wieku. Współczesna populacja skandynawska, odbudowana po całkowitym wytępieniu z zaledwie kilku osobników, wyraźnie różni się kształtem czaszki od historycznej populacji sprzed 1952 roku. Włoskie wilki, mimo odbudowy liczebności, zachowują morfologię świadczącą o wieloletnim wąskim gardle genetycznym.

„Zarówno morfologię, jak i ekologię poszczególnych populacji wilków kształtują lokalne warunki środowiskowe – podkreśla współautorka artykułu, dr hab. Sabina Nowak, profesorka z Wydziału Biologii UW oraz prezeska Stowarzyszenia dla Natury „Wilk”, cytowana w informacji prasowej przesłanej serwisowi Nauka w Polsce. – Skuteczna ochrona gatunku powinna więc uwzględniać odmienności populacyjne”.

Badania były współfinansowane z grantu NCN, kierowanego przez dr hab. Sabinę Nowak, prof. UW.

Nauka w Polsce

zan/ bar/