Niedobór NAXD to odkryte kilka lat temu bardzo rzadkie zaburzenie genetyczne spowodowane przez nieprawidłową postać genu NAXD. Prawidłowy gen NAXD, kodujący enzym dehydratazę NAD(P)HX jest odpowiedzialny za naprawę uszkodzonych metabolitów w komórkach. Mutacje w tym genie prowadzą do rzadkich, dziedzicznych chorób neurometabolicznych, takich jak wczesnodziecięca encefalopatia z obrzękiem mózgu (PEBEL2). Dzieci dotknięte niedoborem NAXD często rodzą się zdrowe, ale powszechne choroby wieku dziecięcego, takie jak grypa czy COVID-19, mogą wywołać nagłe i poważne powikłania, które głównie wpływają na mózg i serce.

Badania prowadzone przez Murdoch Children’s Research Institute (MCRI, Australia) oraz Luxembourg Centre for Systems Biomedicine w Luksemburgu (LCSB) we współpracy z wieloma innymi ośrodkami znacząco poszerzyły naszą wiedzę na temat niedoboru NAXD. Okazało się przy tym, że terapia dużymi dawkami niacyny może poprawić rokowanie.

Naukowcy uważają, że witamina B3 może wspomagać szlaki wytwarzania energii. Czworo dzieci leczonych dużą dawką witaminy B3 przeżyło gorączkę i infekcje, które w przeciwnym razie mogłyby spowodować poważne problemy zdrowotne lub śmierć. U dwojga dzieci choroba rozpoczęła się po zakażeniu COVID-19, co podkreśla podatność dzieci z tą chorobą na infekcje i konieczność regularnego szczepień.

Dr Nicole Van Bergen z MCRI powiedziała, że odkrycia mogą zmienić rokowania dla dzieci żyjących z niedoborem NAXD, podkreślając znaczenie wczesnego rozpoznania i interwencji.

„To zaburzenie jest często wyniszczające, a stan dzieci szybko się pogarsza nawet po łagodnym przebiegu choroby – powiedziała. - Typowe infekcje i drobne urazy mogą prowadzić do powikłań zagrażających życiu”.

„Widząc, jak dzieci przeżywają choroby po leczeniu dużymi dawkami witaminy B3, dajemy nową nadzieję chorym dzieciom i ich rodzinom. Chociaż konieczne są dalsze badania nad długotrwałym stosowaniem witaminy B3, schorzenie to należy obecnie uznać za chorobę uleczalną” - dodała.

„Nasz zespół testuje również leki o udowodnionym działaniu zwiększającym poziom energii komórkowej, aby sprawdzić, czy mogą one również bezpiecznie i skutecznie leczyć NAXD. Takie podejście może stanowić tańszą alternatywę dla opracowywania nowego leku od podstaw” - wskazała.

Co ważne, badanie poszerza również wiedzę na temat objawów klinicznych niedoboru NAXD, odkrywając, że zmiany w różnych częściach genu NAXD są powiązane z różnymi postaciami choroby.

Stwierdzono, że u czworga dzieci wystąpiły bardziej typowe wzorce pogorszenia stanu neurologicznego, w tym drgawki i opóźnienie rozwoju po chorobie. U kolejnych czworga rozwinęły się poważne powikłania kardiologiczne, a jeden przypadek ciężkiej neurodegeneracji przed urodzeniem zakończył się urodzeniem martwego dziecka.

Dr Van Bergen powiedziała, że odkrycia mogą pomóc klinicystom we wcześniejszym diagnozowaniu dzieci, zwłaszcza tych z dodatkowymi, nietypowymi cechami neurologicznymi i objawami kardiologicznymi.

„Przyszłe badania skupią się na badaniu różnych podtypów choroby – powiedziała. - Jednak w przypadku choroby zidentyfikowanej dopiero w 2019 roku, nasza praca stanowi szybki i znaczący krok naprzód w zrozumieniu i leczeniu niedoboru NAXD”.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ agt/