Opisane na łamach „Genome Medicine” (http://dx.doi.org/10.1186/s13073-026-01630-0) badanie ujawniło, że część populacji ma zaburzoną odpowiedź organizmu na hormon GLP-1 (glukagonopodobny peptyd 1), nawet jeśli jego poziom we krwi jest podwyższony. Hormon ten odpowiada m.in. za regulację poziomu glukozy po posiłku: pobudza wydzielanie insuliny, spowalnia opróżnianie żołądka i zmniejsza apetyt. Na jego działaniu opierają się popularne leki stosowane w leczeniu cukrzycy typu 2 i otyłości.

Zdaniem naukowców u osób tych występuje tzw. oporność na GLP-1. Mimo że ich organizm produkuje hormon, tkanki reagują na niego słabiej niż powinny, co przekłada się na gorszą skuteczność terapii środkami z tej grupy.

Naukowcy powiązali to zjawisko z wariantami genu odpowiadającego za działanie enzymu PAM. Enzym ten bierze udział w aktywacji wielu hormonów w organizmie, w tym GLP-1. W badaniu osoby z określonym wariantem genu miały wyższe stężenia GLP-1, ale nie obserwowano u nich lepszej kontroli poziomu cukru.

W ramach badania autorzy poprosili uczestników o wypicie roztworu glukozy, po czym przez kilka godzin, co kilka minut analizowali ich krew. Okazało się, że u ludzi z określonym wariantem genu stężenie glukozy nie obniżało się. Podobne wyniki uzyskano w badaniach na myszach pozbawionych genu PAM.

Następnie badacze przeanalizowali dane z badań klinicznych z udziałem ponad 1119 osób z cukrzycą typu 2. Zauważyli, że pacjenci z badanym wariantem genetycznym rzadziej mieli ustabilizowany poziom cukru we krwi po sześciu miesiącach leczenia lekami GLP-1. Różnice nie dotyczyły natomiast innych preparatów przeciwcukrzycowych, takich jak metformina czy pochodne sulfonylomocznika.

Jak wyjaśnili autorzy publikacji, mechanizm oporności na GLP-1 nie jest jeszcze poznany i prawdopodobnie wpływa na niego wiele czynników. Uważają jednak, że nie wynika on ani z liczby receptorów dla tego hormonu, ani z wadliwego łączenia się z nimi, lecz z dalszych etapów przekazywania sygnału w komórkach.

Porównali to zjawisko do insulinooporności, której mechanizmy również nie są w pełni poznane, a mimo tego istnieją skuteczne metody jej leczenia. - Istnieje cała klasa leków uwrażliwiających na insulinę, więc być może uda nam się opracować leki, które zwiększą wrażliwość na GLP-1 lub np. poprzez przedłużone działanie pozwalają ominąć problem oporności - powiedzieli.

Ich zdaniem uzyskane wyniki mogą mieć znaczenie dla rozwoju medycyny spersonalizowanej. Identyfikacja pacjentów, którzy gorzej reagują na leki, mogłaby pozwolić szybciej dobrać im skuteczniejszą terapię.

Autorzy podkreślili również, że ich badanie dotyczyło wyłącznie leczenia cukrzycy, dlatego nie wiadomo na razie, czy oporność na GLP-1 wpływa także na efekty odchudzania przy stosowaniu tych leków.

Katarzyna Czechowicz (PAP)

kap/ agt/