Prof. Mrówczyńska uczestniczyła w konferencji z udziałem prorektorów z uczelni technicznych, odpowiedzialnych za naukę, rozwój i współpracę z gospodarką. Debata zorganizowana na Politechnice Lubelskiej poświęcona była kryteriom ewaluacji, obecnym zasadom oceny badań i ich realnym konsekwencjom dla uczelni, naukowców i przedsiębiorców.

Wiceministra podczas briefingu prasowego zapowiedziała, że w nowej ewaluacji, która obejmuje już rozpoczęty rok 2026, będą uwzględniane popularyzacja nauki oraz wpływ transferu wiedzy na gospodarkę. Podkreśliła, że popularyzacja nauki służy m.in. promowaniu uczelni i pozyskiwaniu studentów, ale też jest elementem przeciwdziałania dezinformacji.

- Proponujemy też, aby przychody finansowe, które osiągane są w ramach komercjalizacji wyników badań, mocniej wpływały na wynik ewaluacji. To samo, jeśli chodzi o możliwość ochrony własności intelektualnej, również te patenty, które są zabezpieczeniem naszych pomysłów poza granicami naszego kraju, żeby było to mocniej uwypuklone w ewaluacji – zaznaczyła.

Rozważane jest też wydłużenie okresu ewaluacji do pięciu lat. Obecnie ocena działalności uczelni obejmuje cztery lata. – Myślimy nad wydłużeniem tego okresu, aby dać uczelniom możliwość szerszego wykazania swoich osiągnieć naukowych w dłuższej perspektywie czasu – powiedziała Mrówczyńska.

Przewodniczący Komisji Ewaluacji Nauki w kadencji 2023-2027 prof. Zbigniew Kąkol z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie wskazał natomiast na zmiany dotyczący formy oceny uczelni w ewaluacji. - Ogólny trend jest taki, presja ze środowiska akademickiego, żeby ocena ekspercka była bardziej dominująca nad oceną parametryczną. (…) To oczywiście trzeba wyważyć - powiedział.

Dodał, że w nowej ewaluacji pojawić się ma także całościowa ocena danej uczelni, nie tylko jej działalność w poszczególnych dyscyplinach naukowych. – Będzie oceniana strategia uczelni, sposób myślenia o przyszłości, co przy dzisiejszym tempie zmian jest wręcz kluczowe. Będą też oceniane osiągnięcia pozanaukowe, popularyzacja nauki – dodał.

Zdaniem prof. Kąkola propagowanie nauki, informowanie społeczeństwa o nauce jest bardzo ważne dla budowania kapitału społecznego. - Ten kapitał w Polsce jest bardzo niski, zaufanie do ludzi jest na wyjątkowo niskim poziomie w porównaniu do innych krajów europejskich. Musimy to budować, musimy mieć zaufanie do naukowców, do ich technologii, to jest też cel tej przyszłej ewaluacji – dodał.

Rektor Politechniki Lubelskiej prof. Zbigniew Pater wskazał, że w ewaluacji naprawy wymaga system przyznawania punktów za publikowane artykuły naukowe, bo prowadzi nieraz do nadużyć. - Ta „punktoza”, gdzie sprowadzany naukę do punktów za poszczególne publikacje, na to narzekają wszyscy. Dochodzi np. do sytuacji, gdzie wykupywane są całe numery czasopism, które za odpowiednią stawkę oferują szybkie opublikowanie tekstów, niekoniecznie o najwyższej wartości naukowej – powiedział.

Ewaluacja jest oceną jakości nauki w określonej dyscyplinie naukowej i działalności danej uczelni. Od jej wyniku zależy m.in. jakie uprawnienia będzie miała uczelnia w nadawaniu stopni naukowych, a także w jakiej wysokości subwencję będzie otrzymywać.

Rok 2026 został ogłoszony przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Rokiem Popularyzacji Nauki. Od końca ub.r. działa też Zespół doradczy ministra nauki ds. popularyzacji nauki, który ma m.in. ocenić stan popularyzacji nauki w Polsce, opracować zestaw dobrych praktyk, sformułować rekomendacje. Zespół przygotowuje też propozycje rozwiązań, które pozwolą włączyć popularyzację nauki do procesu formalnej oceny działalności jednostek naukowych. (PAP)

PAP - Nauka w Polsce

ren/ agt/