Nowe podejście do rezonansu magnetycznego może wcześniej wykryć stłuszczenie wątroby

Fot. Adobe Stock
Fot. Adobe Stock

Możliwość obrazowania aktywności enzymów w wątrobie za pomocą rezeonansu magnetycznego (MRI) może pomóc wcześniej wykrywać i monitorować stłuszczenie tego narządu – informują naukowcy na łamach „Sensors & Diagnostics”.

Zespół badawczy pod kierownictwem Yoichi Takakusagi z Narodowych Instytutów Nauki i Technologii Kwantowej (QST) w Japonii opracował sondę molekularną, która umożliwia wizualizację aktywności ważnego enzymu wątrobowego zwanego paraoksonazą (PON) za pomocą hiperpolaryzowanego rezonansu magnetycznego. Powinno to pozwolić na skuteczne wykrywanie i monitorowanie stłuszczenia wątroby.

Stłuszczenie wątroby to stan, w którym w komórkach wątroby nadmiernie gromadzi się tłuszcz. Może rozwijać się, dając tylko niewielkie objawy ostrzegawcze. W medycynie najczęściej dzieli się je na postać związaną z zaburzeniami metabolicznymi (obecnie określaną jako MASLD – Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease, dawniej NAFLD) oraz postać związaną z nadmiernym spożyciem alkoholu (ALD).

MASLD to częsta choroba, w której nadmiar tłuszczu gromadzi się w wątrobie w związku z zaburzeniami metabolicznymi. Dotyka mniej więcej jednego na trzech dorosłych. U niektórych osób choroba rozwija się w MASH, zwłóknienie wątroby, marskość wątroby, a nawet raka wątroby. Enzym PON, który jest produkowany głównie w wątrobie, bierze udział w metabolizmie lipidów i chroni przed stresem oksydacyjnym. Dlatego jego aktywność przyciągnęła uwagę jako potencjalny marker zmian metabolicznych w wątrobie. Jednak typowe badania krwi nie odzwierciedlają dokładnie funkcjonowania enzymu w samej wątrobie.

Jak wykazały japońskie badania, w mysich modelach stłuszczeniowej choroby wątroby typu MASLD i jej cięższej postaci zapalnej (MASH) aktywność enzymu PON spadała wraz z postępem choroby.

Aby uwidocznić tę aktywność, zespół zaprojektował sondę opartą na znakowanym węglem-13 mewalonolaktonie (MVL) - związku chemicznym, który odgrywa istotną rolę między innymi w syntezie cholesterolu. PON przekształca MVL w kwas mewalonowy (MVA). Wykrywając obie cząsteczki i porównując ich sygnały, naukowcy mogą zwizualizować aktywność PON w wątrobie.

Aby tymczasowo wzmocnić sygnał sondy w rezonansie magnetycznym, autorzy zastosowali technikę zwaną hiperpolaryzacją. Używając hiperpolaryzatora SpinAligner, zainstalowanego w Instytucie Nauk Kwantowych QST, zespół osiągnął wzmocninie  sygnału ponad 200 tysięcy razy w porównaniu z konwencjonalnymi warunkami rezonansu magnetycznego.

Wzmocniony sygnał utrzymywał się wystarczająco długo, aby wykryć zarówno sondę, jak i jej produkt metaboliczny in vivo. U myszy skan trwający około 20 sekund wystarczył do zwizualizowania aktywności PON w wątrobie.

Następnie przeprowadzono próby na myszach karmionych specjalną dietą, która indukuje MASLD i MASH. W porównaniu ze zdrowymi myszami kontrolnymi, myszy będące modelem choroby wykazywały coraz większy spadek aktywności PON w wątrobie w miarę postępu choroby.

„Chcieliśmy znaleźć sposób na obserwację, co enzymy faktycznie robią w żywym organizmie, zamiast polegać wyłącznie na badaniach krwi” – powiedział Yoichi Takakusagi, kierownik grupy w Instytucie Nauk Kwantowych w QST. - „Największym wyzwaniem było opracowanie sondy, która generowałaby wystarczająco silny sygnał, a jednocześnie reagowała specyficznie na aktywność PON. Nasza nowa sonda pokonała tę przeszkodę, umożliwiając wizualizację zmian aktywności enzymów związanych z postępem stłuszczenia wątroby”.

Konstrukcja sondy molekularnej jest dostosowana do innych enzymów. Dzięki temu hiperpolaryzowany rezonans magnetyczny może otworzyć drogę do nowych metod obrazowania, które wizualizują aktywność biochemiczną, a nie tylko zmiany anatomiczne. W dłuższej perspektywie takie techniki mogą przyczynić się do wcześniejszego wykrywania chorób, oceny ich postępu i bardziej zindywidualizowanego planowania leczenia.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ zan/

Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.

Czytaj także

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera