Na co dybie dron w wielorybie

Fot. Adobe Stock
Fot. Adobe Stock

Dzięki pobierającym próbki w locie dronom można sekwencjonować cały genom wieloryba na podstawie jego wydzieliny z otworu oddechowego – informuje pismo „Molecular Ecology Resources”.

Zespół badawczy z University of St Andrews (Szkocja) we współpracy z University of Copenhagen, kanadyjską organizacją North Coast Cetacean Society oraz urzędem Fisheries and Oceans Canada po raz pierwszy na świecie przeprowadził sekwencjonowanie całego genomu wieloryba, wykorzystując próbki wydzieliny z otworu oddechowego zebrane za pomocą niewielkich dronów u wybrzeży Kolumbii Brytyjskiej.

Wyniki badań, opublikowane na łamach czasopisma „Molecular Ecology Resources”, pokazują, że pełne sekwencjonowanie genomu można przeprowadzić bez jakiejkolwiek fizycznej ingerencji, takiej jak użycie strzałek biopsyjnych czy podpływanie łodzią na bliską odległość.

Dane dotyczące genomu mają kluczowe znaczenie dla ochrony przyrody. Pozwalają naukowcom oceniać kondycję populacji (m.in. różnorodność genetyczną i stopień chowu wsobnego), identyfikować poszczególne osobniki, określać ich płeć oraz szacować efektywną liczebność populacji.

Dotychczas uzyskanie pełnego genomu wieloryba wymagało biopsji (pobrania niewielkiej próbki skóry i tłuszczu za pomocą strzałki), znalezienia zwierzęcia, które utknęło na brzegu, lub wykorzystania okazów archiwalnych. Wykonywanie biopsji wymaga podpłynięcia łodzią bardzo blisko zwierzęcia, co może je niepokoić. W niektórych regionach lub w przypadku określonych gatunków takie działania są niedozwolone albo wręcz niemożliwe do przeprowadzenia.

Szukając alternatywnego rozwiązania, naukowcy przymocowali sterylne szalki Petriego do niewielkiego, dostępnego w sprzedaży drona. Maszynę kierowano w chmurę powietrza wydychanego przez humbaki – zazwyczaj podczas 1–6 wydechów w trakcie jednego wynurzenia. W efekcie dron i umieszczone na nim szalki pokrywały się wydzieliną z dróg oddechowych zwierzęcia.

Badacze zebrali 58 próbek wydychanego powietrza od 26 osobników humbaka. Jak się okazało, około 84 proc. DNA zawartego w próbkach pochodziło od samego wieloryba. Analizy powtórnych próbek, pobranych od tych samych osobników podczas różnych spotkań w ciągu dwóch lat, wykazały zgodność genomów. Genomy uzyskane z wydzieliny pokrywały się również z genomami uzyskanymi z biopsji przeprowadzonych u tych samych zwierząt.

Aby uniknąć mieszania się materiału genetycznego różnych osobników, dron kierowano w stronę wieloryba najbardziej wysuniętego w kierunku wiatru. Nie pobierano próbek od zwierząt odpoczywających, a loty przerywano, jeśli wieloryb wykazywał jakiekolwiek oznaki zaniepokojenia. Ponad jedną trzecią próbek zebrano, sterując dronem bezpośrednio z brzegu, bez użycia łodzi.

Następnie przeprowadzono sekwencjonowanie DNA, uzyskując genomy jądrowe (dziedziczone po obojgu rodzicach) oraz mitochondrialne (dziedziczone wyłącznie po matce). Naukowcy odkryli, że różnorodność genetyczna oszacowana na podstawie wydmuchiwanej przez wieloryby pary (tzw. fontanny) jest bardzo zbliżona do wyników uzyskanych za pomocą tradycyjnych biopsji. Badana populacja wykazuje niewielkie oznaki niedawnego chowu wsobnego (inbreedu). Nieznaczny odsetek genomu, obejmujący długie fragmenty identycznego DNA, wynika raczej z odległego wspólnego pochodzenia lub wystąpienia w przeszłości tzw. wąskich gardeł populacyjnych (drastycznego spadku liczebności).

To pierwszy zbiór danych obejmujący pełne genomy na poziomie populacji dla humbaków (długopłetwców oceanicznych) z północnego Pacyfiku. Przed rozpoczęciem badania publicznie dostępny był tylko jeden pełny genom humbaka z tego regionu.

Zgodnie z przewidywaniami, humbaki z północnego Pacyfiku różniły się genetycznie od zamieszkujących północny Atlantyk. Potwierdza to, że dane uzyskane z wydmuchiwanej pary są równie wiarygodne, co dane genomiczne pozyskane metodami konwencjonalnymi. Analizy genetyczne materiału zebranego za pomocą drona pozwoliły bezbłędnie określić płeć każdego osobnika, a także zidentyfikować trzy wcześniej nieopisane warianty mitochondrialnego DNA. Próbki pary pobrane od wielorybów pływających w grupach nie wykazywały zanieczyszczeń materiałem genetycznym innych osobników przebywających w pobliżu.

Naukowcy ustalili również, że około 16 proc. DNA w każdej próbce pochodzi w dużej mierze od drobnoustrojów zamieszkujących drogi oddechowe wieloryba. Oznacza to, że pojedynczy wydech może dostarczyć informacji zarówno na temat samego zwierzęcia, jak i jego mikrobiomu układu oddechowego, co stanowi potencjalne źródło wiedzy o stanie zdrowia wieloryba.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ agt/

Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.

Czytaj także

  • Fot. Adobe Stock

    Homo erectus przystosował się do życia w azjatyckich lasach deszczowych

  • Fot. Adobe Stock

    Genetyczne przyczyny nawracających poronień

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera