Nie każda osoba z otyłością ma zaburzenia zdrowotne, z kolei prawidłowe BMI nie gwarantuje, że ilość tkanki tłuszczowej nie zagraża zdrowiu. Badanie blisko 850 tys. osób wykazało, że pomiar talii i ocena funkcjonowania narządów pozwalają trafniej diagnozować otyłość i oceniać ryzyko śmierci.
Artykuł na ten temat ukazał się w czasopiśmie „Nature”.
Międzynarodowy zespół naukowców koordynowany przez ekspertów z King's College London przypomniał w nim, że od lat podstawowym narzędziem służącym do rozpoznawania nadwagi i otyłości jest wskaźnik masy ciała (BMI), obliczany na podstawie wzrostu i wagi. Zgodnie z powszechnie stosowaną klasyfikacją o otyłości mówi się, gdy BMI wynosi co najmniej 30.
Problem w tym, że wskaźnik ten nie uwzględnia ani rzeczywistej ilości tkanki tłuszczowej, ani jej rozmieszczenia w organizmie. Nie pokazuje też, czy nadmiar tłuszczu zdążył już doprowadzić do zaburzeń funkcjonowania narządów. W rezultacie dwie osoby o identycznym BMI mogą znajdować się w zupełnie innej sytuacji zdrowotnej.
Aby rozwiązać ten problem, w styczniu 2025 r. międzynarodowa komisja ekspertów powołana przez czasopismo „The Lancet Diabetes & Endocrinology” zaproponowała nową definicję otyłości. Zakłada ona, że do postawienia diagnozy nie wystarczy samo BMI. Należy również uwzględnić dodatkowe pomiary, takie jak obwód talii i jego stosunek do wzrostu, a następnie ocenić, czy nadmiar tkanki tłuszczowej wpływa na funkcjonowanie organizmu.
Na tej podstawie eksperci zaproponowali rozróżnienie dwóch stanów: otyłości klinicznej i przedklinicznej.
Otyłość kliniczna oznacza, że nadmiar tkanki tłuszczowej już zaburza pracę narządów lub utrudnia codzienne funkcjonowanie. Może się to przejawiać problemami z układem krążenia, oddychaniem, nerkami czy stawami. Jest to aktywna choroba wymagająca odpowiedniego leczenia.
Z kolei otyłość przedkliniczna występuje wtedy, gdy ilość tkanki tłuszczowej jest zbyt duża, ale narządy nadal funkcjonują prawidłowo. Taki stan zwiększa ryzyko przyszłych problemów zdrowotnych, lecz nie oznacza, że dana osoba już choruje.
Teraz naukowcy postanowili sprawdzić, czy zaproponowana klasyfikacja rzeczywiście działa lepiej. W tym celu przeanalizowali dane ponad 844 tys. dorosłych z Chin, Wlk. Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Hiszpanii. Porównali diagnozy oparte wyłącznie na BMI z tymi uzyskanymi po uwzględnieniu dodatkowych pomiarów i informacji o stanie zdrowia.
Okazało się, że BMI prowadziło do błędnych rozpoznań w obie strony. U 5,2-8,6 proc. badanych nie wykrywało otyłości, choć dodatkowe pomiary ją potwierdzały. Z kolei u 1,2-3,1 proc. osób wskazywało na otyłość, choć nie potwierdzał jej obwód talii.
Jak podkreślili autorzy, dopiero połączenie wskaźnika masy ciała z informacją o obwodzie talii pozwalało wyodrębnić tę grupę osób, w której otyłość wiązała się ze zwiększonym ryzykiem śmierci.
Badacze ustalili również, że otyłość kliniczna stanowiła od 23 do 31 proc. wszystkich przypadków tej choroby. U osób z tą postacią ryzyko zgonu z dowolnej przyczyny było o 69 proc. wyższe niż u osób bez otyłości i zaburzeń funkcjonowania narządów.
Z kolei otyłość przedkliniczna wiązała się ze wzrostem ryzyka śmierci o 19 proc. Co ciekawe, od 77 do 91 proc. osób z tej grupy nie rozwinęło otyłości klinicznej w ciągu dziesięciu lat obserwacji.
Zdaniem autorów oznacza to, że nie każda osoba z nadmiarem tkanki tłuszczowej wymaga takiego samego leczenia. U części pacjentów konieczna jest farmakoterapia, u innych wystarczy zmiana stylu życia.
- Sam wskaźnik BMI nie powie nam, czy ktoś już choruje, czy dopiero jest zagrożony chorobą, ani jakiej opieki potrzebuje. To naraża ludzi zarówno na niedostateczne, jak i nadmierne leczenie - zaznaczył prof. Francesco Rubino, jeden z autorów publikacji.
Katarzyna Czechowicz (PAP)
kap/ agt/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.