Terapie komórkowe są jednym z ostatnich trendów w rozwoju metod leczenia nowotworów. W Narodowym Instytucie Onkologii (NIO) jako pierwsi w naszym regionie Europy rozwijamy terapię wykorzystującą limfocyty T naciekające guz (TIL) – poinformował PAP prof. Piotr Rutkowski z NIO.
Podkreślił, że ta innowacyjna metoda przeciwnowotworowej terapii komórkowej jest obecnie zarejestrowana w Stanach Zjednoczonych. – W naszym regionie nie jest na razie rozwijana nigdzie poza Narodowym Instytutem Onkologii – zaznaczył prof. Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.
Jak wyjaśnił, w terapii TIL wykorzystywane są własne limfocyty T pacjenta, które izoluje się z wycinków pobranych z guza. – Są to limfocyty, które nauczyły się już rozpoznawać komórki nowotworu. Dlatego namnaża się je w laboratorium, a następnie podaje choremu w znacznie większych ilościach, dzięki czemu mogą one skutecznie niszczyć nowotwór – tłumaczył specjalista.
Podkreślił, że eksperci z NIO otrzymali grant na opracowywanie tej metody leczenia dla chorych na raka jajnika. – Planujemy ją również wykorzystać w leczeniu raków skóry i w czerniaku – powiedział prof. Rutkowski.
Zaznaczył, że eksperci z NIO przygotowują się do opracowywania różnych rodzajów terapii komórkowych, włącznie z najbardziej obecnie znaną metodą CAR-T (wykorzystuje ona zmodyfikowane genetycznie limfocyty T pacjenta, które rozpoznają specyficzne antygeny obecne na komórkach nowotworowych). – Jest coraz więcej badań, które dowodzą, że CAR-T może dawać dobre wyniki również w leczeniu nowotworów litych, nie tylko w nowotworach układu krwiotwórczego, jak białaczki czy chłoniaki – tłumaczył specjalista.
Poinformował, że w NIO istnieje laboratorium i oddział – prowadzone przez dr Justynę Marynowską i dr Katarzynę Kozak – w którym tworzone są terapie komórkowe. Działa ono zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki Wytwarzania (GMP), czyli zgodnie z rygorystycznymi standardami jakości i kontroli stosowanymi przy tworzeniu tego typu terapii. - Budujemy też miejsce dla chorych, którzy będą otrzymywać terapie komórkowe. Potrzebne są do tego specjalne warunki, takie jak dla pacjentów, którym przeszczepiany jest szpik. To jest na pewno przyszłość w leczeniu nowotworów – mówił specjalista.
Prof. Rutkowski wskazał, że coraz więcej badań klinicznych potwierdza też skuteczność terapii opartych o koniugaty przeciwciało-lek (w skrócie ADC). Są one określane jako „konie trojańskie”, ponieważ rozpoznają dany antygen na komórkach nowotworu, łączą się z nim i dzięki temu precyzyjnie wprowadzają do komórek lek cytotoksyczny.
- To jest bardzo obiecujące podejście. Na ostatnim kongresie ESMO (Europejskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej) po raz pierwszy pokazano stworzoną przez chińskich badaczy terapię ukierunkowaną na białko B7-H3, które jest obecne między innymi na komórkach wielu mięsaków – powiedział specjalista.
Badania były prowadzone w grupie pacjentów z kostniakomięsakiem, bardzo rzadkim nowotworem, w leczeniu którego od około 30 lat nie odnotowano widocznych postępów. - Okazało się, że podawanie koniugatu (przeciwciało przeciw B7H3 z lekiem) pacjentom, u których doszło do postępów choroby w trakcie standardowej terapii, po raz pierwszy pozwoliło istotnie wydłużyć ich przeżycie wolne od progresji nowotworu, a prawdopodobnie też przeżycie całkowite. To jest coś niesamowitego – ocenił prof. Rutkowski.
Poinformował, że specjaliści z NIO planują prowadzić badania nad tego typu terapią wspólnie z ekspertami z Politechniki Warszawskiej.
Ekspert podkreślił, że w badaniach nad nowymi terapiami dla chorych na czerniaka i mięsaki jego zespół współpracuje z zespołami z różnych krajów. – Mamy np. współpracę z konsorcjum zespołów naukowych zajmujących się leczeniem neoadjuwantowym nowotworów. Jest to leczenie skojarzone, okołooperacyjne, które ma zwiększyć skuteczność metod chirurgicznych w terapii pacjentów z chorobą nowotworową – tłumaczył specjalista.
Wskazał, że w NIO rozwijane są nowoczesne metody leczenia okołooperacyjnego u chorych na nowotwory rzadkie. Na przykład zespół prof. Rutkowskiego prowadził pionierskie badania nad zastosowaniem radioterapii w połączeniu z immunoterapią u chorych na mięsaki.
- W dziedzinie badań ściśle współpracujemy też w naszym regionie, czyli w Europie Środkowo-Wschodniej. Obecnie zasiadam na przykład w radzie naukowej Narodowego Instytutu Raka w Wilnie (Litwa). To jest bardzo ważny dla nas kierunek, aby rozwijać współpracę nie tylko z Europą Zachodnią – ocenił prof. Rutkowski, który otrzymał ostatnio prestiżowe wyróżnienie Fellow of the American Society of Clinical Oncology (FASCO).
Jest ono przyznawane przez Amerykańskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej (ASCO) w uznaniu szczególnego zaangażowania w działalność organizacji, rozwój onkologii oraz działania służące poprawie opieki nad pacjentami onkologicznymi.
American Society of Clinical Oncology (ASCO) należy do najważniejszych organizacji onkologicznych na świecie. Skupia specjalistów zajmujących się diagnostyką, leczeniem i badaniami nad nowotworami. Towarzystwo odgrywa istotną rolę w rozwoju wiedzy medycznej, edukacji lekarzy, opracowywaniu standardów postępowania terapeutycznego i diagnostycznego oraz upowszechnianiu wyników najnowszych badań naukowych.
Tytuł Fellow of the American Society of Clinical Oncology (FASCO) jest szczególną formą uznania dla członków ASCO, którzy poprzez wieloletnią aktywność i dobrowolne zaangażowanie w inicjatywy towarzystwa przyczyniają się do realizacji jego misji.
Wyróżnienie przyznawane jest na podstawie systemu punktowego, uwzględniającego m.in. pracę w strukturach organizacji, udział w komitetach i grupach eksperckich oraz działalność na rzecz rozwoju środowiska onkologicznego. Stanowi on wyraz uznania nie tylko dla doświadczenia zawodowego, lecz przede wszystkim dla osobistego, bezinteresownego wkładu w rozwój globalnej społeczności onkologicznej. Tytuł ma charakter dożywotni.
Prof. Piotr Rutkowski jest uznanym specjalistą w dziedzinie chirurgii onkologicznej, szczególnie w leczeniu czerniaków oraz mięsaków tkanek miękkich i kości, jest autorem licznych publikacji naukowych i uczestnikiem międzynarodowych projektów badawczych. W Narodowym Instytucie Onkologii pełni funkcję kierownika Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków oraz Pełnomocnika Dyrektora ds. Narodowej Strategii Onkologicznej i Badań Klinicznych.
Jego zaangażowanie wykracza jednak poza działalność kliniczną i naukową. W 2026 roku prof. Rutkowski objął funkcję przewodniczącego International Affairs Committee ASCO – komitetu odpowiadającego za międzynarodowy wymiar działalności towarzystwa, rozwijanie współpracy pomiędzy środowiskami onkologicznymi oraz inicjatywy wspierające poprawę jakości opieki nad pacjentami w różnych regionach świata.
Nowi laureaci FASCO zostaną oficjalnie uhonorowani 5 czerwca 2027 r. podczas sesji otwierającej doroczny kongres American Society of Clinical Oncology w Chicago, będący jednym z najważniejszych wydarzeń naukowych poświęconych onkologii na świecie.
Joanna Morga (PAP)
jjj/ agt/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.