Nowy gatunek osy został zidentyfikowany i opisany przez naukowców z Muzeum Historii Naturalnej w Londynie na podstawie okazu znajdującego się w zbiorach tej instytucji. Nazwa to prezent urodzinowy dla sir Davida Attenborough.

Badanie, kierowane przez dr. Gavina R. Broada, głównego kustosza ds. owadów w Muzeum Historii Naturalnej w Londynie, rzuca nowe światło na jedną z najmniej poznanych grup os i podkreśla wartość naukową zbiorów muzealnych.

Nazwa Attenboroughnculus tau oddaje hołd sir Davidowi Attenborough, którego praca inspirowała pokolenia, w tym wielu pracowników Muzeum, do doceniania i ochrony świata przyrody. Odzwierciedla jego głęboki wpływ na badania nad bioróżnorodnością i zaangażowanie społeczeństwa w naukę. Nazwa gatunkowa tau nawiązuje do charakterystycznego znaku w kształcie litery „T” na odwłoku owada.

Attenborough słynie z eksponowania os pasożytniczych w swoich filmach dokumentalnych, w tym w pamiętnych scenach w filmie „The Trials of Life”, gdzie opisał je jako „osy złodzieje ciał” (ang. body snatcher wasps). Jego opowieści zwróciły uwagę na te niepokaźne, lecz niezwykłe organizmy.

Dr Gavin Broad powiedział: „Kiedy byłem o wiele za młody, dowiedziałem się o taksonomii z serii filmów Davida Attenborough »Życie na Ziemi« i postanowiłem zostać taksonomem. O dziwo, zostałem taksonomem, więc muszę za to podziękować sir Davidowi”.

Nowo opisany owad jest zarówno nowym gatunkiem, jak i nowym rodzajem, ponieważ bardzo różni się od najbliższych krewnych i nie pasuje do żadnego ustalonego rodzaju. Mierzy zaledwie 3,5 milimetra i został znaleziony w roku 1983 w prowincji Valdivia w Chile, kraju, którego zróżnicowane i ekstremalne krajobrazy Attenborough przedstawiał w kilku swoich filmach dokumentalnych.

I chociaż osę schwytano ponad 40 lat temu, jej niezwykłe cechy zostały zauważone dopiero niedawno przez wolontariusza Augustijna De Ketelaere podczas szczegółowego badania kolekcji. Naukowcy zidentyfikowali wówczas unikalną kombinację cech anatomicznych, które odróżniają osę od wcześniej znanych rodzajów, w tym silnie zakrzywiony segment odwłoka, subtelne struktury przypominające zęby na pokładełku, które służy do składania jaj, oraz unikalną morfologię skrzydeł i odnóży. Odkrycie to zwiększa liczbę znanych rodzajów w tej rzadkiej podrodzinie do czterech.

Odkrycie Attenboroughnculus tau podkreśla jednocześnie wartość zbiorów muzealnych. Jennifer Pullar, kierownik ds. komunikacji naukowej w Muzeum Historii Naturalnej w Londynie i współautorka, podsumowała: „Mamy nadzieję zainspirować światowych naukowców do ponownego przyjrzenia się swoim zbiorom i sprawdzenia, czy znajduje się tam coś drobnego, co mogłoby przysłużyć się naszemu wspólnemu zrozumieniu, a tym samym przyszłości naszego świata przyrody”.

David Attenborough to angielski prezenter radiowy, biolog, przyrodnik i pisarz oraz twórca audiowizualny. Jego długa kariera, praca nad filmami przyrodniczymi i wspieranie inicjatyw na rzecz ochrony przyrody uczyniły go inspiracją i popularnym wyborem wśród przyrodników, którzy honorowali go eponimami przy nadawaniu nazw nowo opisanym organizmom. Sam Attenborough powiedział, że to „największy komplement, jakiego można oczekiwać od społeczności naukowej”.

Do 2022 roku ponad 50 taksonów (rodzajów i gatunków) organizmów zostało nazwanych na cześć Davida Attenborough. Ponadto istnieje co najmniej jeden gatunek nazwany na cześć jednego z jego seriali dokumentalnych.

Pierwszym (1985 r.) gatunkiem była australijska jaszczurka (gekon) Oedura attenboroughi, której nazwę zmieniono później na Oedura monilis. W 1993 r. nazwano cały rodzaj prehistorycznych gadów morskich z wczesnej jury, Attenborosaurus, co bardzo spodobało się samemu Attenborough. Kolejne gatunki to zarówno małe owady i roztocza, jak i kopalne ryby, żaby, ślimaki, rośliny zwykłe i owadożerne, skorupiaki, grzyby, robaki, porosty, pierwotniaki, nietoperz, kolczatka oraz trudny do sklasyfikowania gatunek wczesnego drapieżcy sprzed 500 milionów lat.

Istnieje też budynek Davida Attenborough w Cambridge, w którym mieści się Muzeum Zoologii Uniwersytetu Cambridge oraz Cambridge Conservation Initiative (CCI).

Jest nawet statek. RRS „Sir David Attenborough” to brytyjski polarny statek badawczy (w tym przypadku unieważniono kontrowersyjny plebiscyt, w którym wygrała nazwa „Boaty McBoatface”).

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ bar/