Naukowcy z University of Copenhagen (Dania) we współpracy z NASA badali, co dzieje się w układzie pokarmowym, na który nie działa grawitacja. Autorzy badań przeanalizowali próbki krwi pobrane od 52 astronautów, którzy uczestniczyli w wielomiesięcznych misjach na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS). Obecne we krwi metabolity mogą być wykorzystywane do oceny wielu aspektów ludzkiego zdrowia, dostarczają informacji zarówno o spożywanych pokarmach, jak i o funkcjonowaniu jelit.

„Obserwujemy zmiany w próbkach krwi astronautów, które wskazują, że bakterie jelitowe zaczynają fermentować białko w większym stopniu niż zwykle w ciągu kilku tygodni po ich przybyciu w kosmos i ta zmiana utrzymuje się aż do ich powrotu na Ziemię” – wyjaśniła Giorgia La Barbera, współautorka i adiunkt w Katedrze Żywienia, Ćwiczeń Fizycznych i Sportu.

Fermentacja białek ma miejsce, gdy bakterie jelitowe zaczynają rozkładać białko zamiast błonnika, ponieważ błonnik zawarty w diecie został zużyty. Zwykle dzieje się tak, gdy pokarm pozostaje w jelitach przez dłuższy czas – nawet gdy dana osoba nie odczuwa zaparć. Fermentacja białek zdarza się również wielu ludziom na Ziemi. Brak grawitacji w kosmosie prawdopodobnie powoduje, że pokarm wolniej przemieszcza się przez jelita.

Kiedy bakterie rozkładają białko, tworzą różne metabolity, które mogą być wchłaniane do krwi i transportowane po organizmie. Metabolity te mogą wpływać na mózg poprzez tzw. oś jelitowo-mózgową, gdzie jelita i mózg komunikują się ze sobą. Badania wykazały, że metabolity pochodzące z fermentacji białek mogą być powiązane z wpływem na mózg – w tym w odniesieniu do lęku i obniżonej zdolności koncentracji.

„Wiemy, że produkty fermentacji białek często wiążą się z negatywnymi konsekwencjami zdrowotnymi, między innymi uszkodzeniem nerek, potencjalnym wpływem na nastrój czy obniżoną zdolnością do koncentracji” – powiedział prof. Lars Ove Dragsted, starszy autor badania.

„Kiedy planujemy dłuższe podróże kosmiczne – na przykład na Marsa – mogą być konieczne środki zaradcze, aby złagodzić negatywny wpływ podróży kosmicznych na jelita” – podkreśliła Giorgia La Barbera.

„Nasze odkrycia mogą stanowić podstawę potencjalnych interwencji – bezpośrednio poprzez zwiększenie zawartości błonnika w diecie, suplementację prebiotykami lub inne rodzaje terapii, które wspomagają perystaltykę i skracają czas pasażu jelitowego. Pomogłoby to zmniejszyć fermentację białek, a tym samym zapewnić zdrowe środowisko jelitowe i uniknąć negatywnych konsekwencji zdrowotnych” – dodał Henrik Roager z Wydziału Żywienia, Ćwiczeń Fizycznych i Sportu.

Autorzy podkreślają, że badania są istotne nie tylko dla osób podróżujących w kosmosie, ale mają również ziemskie implikacje.

„Można wykorzystać tę wiedzę, aby pomóc pacjentom leżącym w łóżku. Doświadczają oni również zaparć i prawdopodobnie mają zwiększoną fermentację białek, co może pogarszać stan zdrowia” – podsumował Lars Ove Dragsted, starszy autor artykułu.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ agt/