Społeczności Lean i Mathlib potwierdziły w sobotę poprawność formalnego dowodu hipotezy Riemanna, uzyskanego przez Leventa Alpögego z pomocą modelu sztucznej inteligencji Claude. Niezależne programy sprawdziły zarówno kolejne kroki rozumowania, jak i to, jakie twierdzenie z nich wynika.
Levent Alpöge z firmy Anthropic opublikował w piątek czterostronicową notę i pakiet liczący około 17 milionów wierszy kodu. Pliki zapisano w języku Lean, który pozwala komputerowi sprawdzać, czy wnioski wynikają z przyjętych założeń i wcześniejszych twierdzeń. Żeby rozstrzygnąć sprawę hipotezy Riemanna, trzeba było zacząć od ustalenia, co dokładnie znaczy zdanie, którego dowodzi ten kod.
Liczby pierwsze pojawiają się w nieregularnych odstępach. Od dawna istnieje wzór, który pozwala oszacować, ile ich jest poniżej danej granicy. Hipoteza Riemanna precyzyjnie ogranicza błąd tego oszacowania. W jej matematycznym sformułowaniu chodzi o funkcję dzeta. Punkty, w których przyjmuje wartość zero, można nanieść na płaszczyznę. Zgodnie z hipotezą poza jedną dobrze znaną grupą wszystkie leżą na tej samej pionowej prostej, o współrzędnej poziomej równej 1/2.
Matematycy mieli już zapis tego zdania w Mathlib, publicznej bibliotece używanej przez Lean. Specjaliści zweryfikowali, że odpowiada on klasycznej hipotezie. W trakcie kontroli dwa niezależne narzędzia porównały twierdzenie z pakietu Alpögego ze sformułowaniem w bibliotece i potwierdziły zgodność. Kilka różnych programów sprawdziło też samo rozumowanie. Wyniki przedstawiono w komunikacie społeczności Lean i Mathlib, popartym przez Lean FRO i Mathlib Initiative.
Andrew Sutherland z MIT opisał w raporcie z weryfikacji dodatkową próbę. Punktem wyjścia była suma dzielników. Dla liczby 12 wynosi ona 28, bo dodaje się 1, 2, 3, 4, 6 i 12. W 1984 r. Guy Robin wykazał, że hipoteza Riemanna jest równoważna zdaniu, które wyznacza górną granicę takiej sumy dla każdej liczby całkowitej większej od 5040. Sutherland połączył dowód Alpögego z osobno przygotowanym zapisem tej równoważności. Lean wyprowadził z nich nierówność dla sumy dzielników. W ten sposób z nowego dowodu otrzymano wniosek, który można zapisać bez odwoływania się do funkcji dzeta.
Wspólny komunikat z soboty 21 listopada dotyczy klasycznej hipotezy Riemanna. Raport Sutherlanda obejmuje także jej uogólnienie dla rodziny funkcji Dirichleta. O przyznaniu nagrody milenijnej decyduje Instytut Matematyczny Claya. Zgodnie z jego regulaminem rozwiązanie musi się ukazać w publikacji spełniającej określone kryteria i zyskać powszechną akceptację matematyków. Od publikacji muszą upłynąć co najmniej dwa lata, zanim Instytut rozpatrzy pracę.
Alpöge zapowiada, że spróbuje lepiej zrozumieć rozumowanie, uprościć je i opisać. W nocie opisuje początek poszukiwań. Sam wskazał analogię do prostszego problemu, a Claude zaproponował, jak długi ciąg przekształceń zastosować. Czytelny opis pozwoli zobaczyć, które pomysły były najistotniejsze i które z nich da się wykorzystać w innych problemach.(PAP)
kmp/ bar/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.