Informację na ten temat zamieściło czasopismo „New England Journal of Medicine” (NEJM).

Stwardnienie rozsiane (SM) jest przewlekłą, autoimmunologiczną chorobą ośrodkowego układu nerwowego. Do jej rozwoju przyczynia się układ odpornościowy, który błędnie rozpoznaje osłonki mielinowe włókien nerwowych w mózgu i rdzeniu kręgowym jako obce, a następnie atakuje je i niszczy. Prowadzi to do ich uszkodzenia i wystąpienia objawów, takich jak: zaburzenia widzenia, zaburzenia czucia, problemy z równowagą i koordynacją, przewlekłe zmęczenie, niedowłady.

Zespół norwesko-szwedzkich specjalistów przeprowadził badanie o nazwie OVERLORD-MS, w którym u pacjentów z nowo zdiagnozowanym SM w postaci rzutowej bezpośrednio porównano dwie terapie: rytuksymab oraz okrelizumab.

Rytuksymab jest przeciwciałem monoklonalnym, które eliminuje limfocyty B posiadające na powierzchni antygen CD20. Komórki te są odpowiedzialne za niszczenie osłonki mielinowej w mózgu i rdzeniu kręgowym. Lek jest zarejestrowany w terapii różnych nowotworów układu krwiotwórczego oraz niektórych chorób autoimmunologicznych. W leczeniu chorych na SM jest stosowany poza wskazaniami rejestracyjnymi (off-label). Po raz pierwszy rytuksymab został zarejestrowany w USA w 1997 r. do leczenia chłoniaków nieziarniczych wywodzących się z limfocytów B. Obecnie ma swoje biopodobne odpowiedniki, przez co jest znacznie tańszy niż okrelizumab.

Okrelizumab jest także przeciwciałem monoklonalnym, które działa poprzez eliminację limfocytów B wiążąc się z antygenem CD20. Został zarejestrowany do leczenia zarówno rzutowych postaci stwardnienia rozsianego (RMS), jak i wczesnej pierwotnie postępującej postaci stwardnienia rozsianego (PPMS). Do postaci rzutowych zalicza się najczęściej występującą postać rzutowo-remisyjną, która przebiega z okresami remisji choroby oraz postać rzutową wtórnie postępującą.

Pacjentów z Norwegii i Szwecji obserwowano przez 30 miesięcy, a w tym czasie wykonywano badania metodą rezonansu magnetycznego (MRI) oraz oceny kliniczne.

Naukowcy stwierdzili, że skuteczność i profil bezpieczeństwa obu terapii są porównywalne.

Współautor badania Oivind Torkildsen, prof. Uniwersytetu w Bergen i specjalista neurologii ze Szpitala Uniwersyteckiego Haukeland, zwrócił uwagę, że badanie to wykazało, iż wysoce skuteczne leczenie stwardnienia rozsianego można prowadzić przy znacznie niższych kosztach, bez negatywnego wpływu na wyniki leczenia pacjentów.

Jak przypomnieli autorzy pracy, obecnie uznaje się, że wczesne wdrożenie wysoce skutecznych terapii ma kluczowe znaczenie dla poprawy długoterminowych wyników leczenia osób z SM. Jednak wysoki koszt wielu nowoczesnych terapii ogranicza dostęp do nich na całym świecie. Wyniki badania OVERLORD-MS mogą zatem mieć istotne znaczenie nie tylko dla stabilności systemów opieki zdrowotnej w krajach o wysokim dochodzie, ale także dla dostępności leczenia w regionach o niskim i średnim dochodzie, ocenili specjaliści.

„W wielu częściach świata pacjenci wciąż nie mają dostępu do nowoczesnych terapii stwardnienia rozsianego ze względu na bariery finansowe. Nasze wyniki wskazują, że skuteczne leczenie mogłoby stać się dostępne dla znacznie większej liczby osób” – skomentował Torkildsen.

Przypomniał, że Norwegia należy do krajów o największym doświadczeniu w praktycznym stosowaniu rytuksymabu w leczeniu stwardnienia rozsianego, a badanie OVERLORD-MS dostarcza pierwszych wysokiej jakości dowodów potwierdzających zasadność tej strategii.

Co ważne, zgromadzony w nim materiał biologiczny może też pomóc w lepszym poznaniu zależności między wirusem Epsteina-Barr (EBV) a stwardnieniem rozsianym. Limfocyty B, które mają udział w rozwoju SM, są głównym rezerwuarem uśpionego EBV (po przebytej infekcji). Obecnie związek ten jest analizowany w ramach projektu badawczego finansowanego z funduszy UE.

Badanie OVERLORD-MS zostało sfinansowane ze środków publicznych w ramach norweskiego krajowego programu badań klinicznych KLINBEFORSK. Zdaniem naukowców jest to przykład na to, że wyniki niezależnych akademickich badań klinicznych mogą mieć bezpośrednie znaczenie dla pacjentów, systemów opieki zdrowotnej oraz wyrównywać dostęp do leczenia na świecie. (PAP)

jjj/ bar/