Trwające cztery dekady obserwacje pokazały, że z powodu ocieplenia klimatu tempo migracji koryt rzecznych w Himalajach niemal się podwoiło. W tym rejonie, począwszy od lat 80., temperatura rosła niemal dwa razy szybciej, niż średnio na Ziemi.
Według badania opublikowanego w magazynie „Science”, ocieplenie klimatu mocno zagraża rzekom Himalajów.
Rzeki te dostarczają wodę dwóm miliardom ludzi.
Natomiast przemieszczanie się rzek wpływa na powodzie, erozję, transport osadów oraz stabilność brzegów rzecznych. Niestabilne rzeki mogą mieć poważne konsekwencje dla bezpieczeństwa wodnego, ryzyka powodziowego, zagrożeń związanych z transportem osadów oraz infrastruktury położonej wzdłuż brzegów rzecznych.
Badacze przeanalizowali satelitarne dane na temat himalajskich rzek, obejmujące aż cztery dekady - od roku 1980 do 2020, uwzględnili ponad tysiąc zakoli rzecznych na odcinkach o łącznej długości prawie 1,6 tys. km.
„Górne partie wysokich Himalajów wyróżniają się jako region, w którym ocieplenie klimatu i migracja koryt rzecznych silnie na siebie oddziałują. Daje to możliwość badania wpływu ocieplającego się klimatu na dynamikę rzek, w tym meandrowanie oraz zmiany morfologii układu koryta” – mówi dr Zhongpeng Han z China University of Geosciences, autor badania.
Ogółem tempo migracji koryt rzecznych wzrosło w badanym okrasie o 33 proc., natomiast w przypadku swobodnie przemieszczających się zakoli rzecznych – niemal o 97 proc. W analizowanym czasie znacząco wzrosła także liczba odcięć zakoli, awulsji (nagłe przerzucenie nurtu rzeki do nowego koryta) oraz zmian układu koryt rzecznych.
Zanotowane zmiany korelują ze wzrostem temperatur, topnieniem lodowców i rozmarzaniem gruntu.
Jak wyjaśniają naukowcy, rosnące temperatury zwiększają ilość wody i osadów dopływających do rzek, a jednocześnie osłabiają zamarznięte brzegi rzeczne.
Okazało się także, że rzeki himalajskie reagują na ocieplenie inaczej niż płynące w Arktyce – w regionach arktycznych roślinność często pomaga stabilizować brzegi rzek i spowalnia przemieszczanie się koryt.
„Dla miliardów ludzi, którzy korzystają ze źródeł wody zasilanych przez Himalaje, udokumentowane w naszym badaniu przyspieszenie dynamiki rzek ma znaczenie dla bezpieczeństwa wodnego, zagrożeń związanych z transportem osadów oraz stabilności infrastruktury położonej nad rzekami” – podsumowuje prof. Chengshan Wang także z China University of Geosciences.
Marek Matacz (PAP)
mat/ zan/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.
