We wtorek wspólne oświadczenie dotyczące badań i edukacji w Europie wydali przedstawiciele organizacji reprezentujących uczelnie z Polski, Niemiec, Francji, Hiszpanii, Holandii i Belgii. Wśród nich znalazły się: Konferencja Rektorów Niemiec, stowarzyszenie France Universités, Uniwersytety Niderlandów, Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich, Flamandzka Międzyuniwersytecka Rada, Rada Rektorów Uniwersytetów Francuskojęzycznych w Belgii, Konferencja Rektorów Uniwersytetów Hiszpańskich.

- Badania naukowe, edukacja oraz wynikająca z nich innowacyjność stanowią fundament pozycji Europy jako wiarygodnego aktora globalnego. Fundament ten jest osłabiany przez cięcia finansowe i ataki na wolność akademicką wewnątrz Europy, a także przez presję ze strony strategicznych rywali. Ostatnie wydarzenia jasno pokazują, że Europa nie może już traktować swojego otoczenia geopolitycznego, partnerstw ani bezpieczeństwa jako czegoś oczywistego - czytamy w dokumencie przekazanym PAP przez KRASP.

Jego sygnatariusze podkreślili, że w warunkach rosnącej globalnej rywalizacji wiedza i potencjał badawczy nabierają nowego znaczenia - „są coraz częściej traktowane jako zasoby strategiczne, będące przedmiotem rywalizacji i ochrony”.

W praktyce oznacza to konieczność traktowania inwestycji w naukę i edukację jako elementu budowania niezależności i odporności Europy. W dokumencie znalazł się konkretny postulat dotyczący przyszłego budżetu Unii Europejskiej. Chodzi tu zwłaszcza o 10. Program Ramowy UE w zakresie badań i innowacji (Framework Programme 10, FP10).

- Wspólnie apelujemy o przeznaczenie 220 mld euro na FP10 oraz 60 mld euro na Erasmus+. Byłby to wyraźny sygnał dla globalnej społeczności naukowej, że Europa pozostaje i pozostanie jednym z głównych graczy na arenie międzynarodowej oraz robi wszystko, aby utrzymać swój status centrum wiedzy. Aby to osiągnąć, Europa musi być gotowa inwestować w badania, innowacje i edukację, by przyciągać i zatrzymywać najlepszych naukowców i studentów z całego świata - piszą autorzy dokumentu. Ich zdaniem decyzje w tej sprawie będą miały wpływ na zdolność Europy do konkurowania w coraz bardziej podzielonym świecie oraz na jej atrakcyjność dla naukowców i studentów.

Reprezentacje europejskich uczelni podkreśliły, że przyszły program ramowy badań i innowacji FP10 powinien zachować swoją centralną rolę. - Następny program ramowy badań i innowacji FP10 musi pozostać dobrze finansowany, autonomiczny i silnie oparty na zasadzie doskonałości, z szeroką przestrzenią zarówno dla badań podstawowych, jak i działań stosowanych oraz ukierunkowanych na polityki publiczne – piszą rektorzy.

Sygnatariusze dokumentu wskazują też, że rozwój Europy wymaga silnego wsparcia dla nauk społecznych i humanistycznych. Jak wynika z dokumentu, powinny one dostarczać kluczowych analiz dotyczących dezinformacji, a także odgrywać istotną rolę w rozwoju i regulowaniu innowacyjnych technologii – od dużych modeli językowych po biotechnologię.

Rektorzy europejskich uczelni podkreślili też znaczenie programu Erasmus+ dla integracji europejskiej. - Erasmus+ stał się jednym z najbardziej namacalnych symboli Europy dla milionów studentów i pracowników – czytamy we wspólnym oświadczeniu.

Zdaniem autorów oświadczenia zwiększenie budżetu programu pozwoli studentom rozwijać kluczowe umiejętności potrzebne do udziału w europejskiej współpracy i dynamicznie zmieniającym się rynku pracy. Bez tego trudno będzie sprostać rosnącemu zainteresowaniu programem i kosztom oraz zapewnić szeroki dostęp do mobilności akademickiej.

Sporo uwagi reprezentacje europejskich uczelni poświęciły znaczeniu wolności akademickiej i współpracy ponad granicami. - Wraz z postępem negocjacji nad nowymi wieloletnimi ramami finansowymi rozwijana jest Europejska Przestrzeń Badawcza (ERA), w tym poprzez proponowany ERA Act - przypomniano. Jak podkreślono, jego wdrażanie powinno wzmacniać zaufanie między państwami członkowskimi, redukować bariery strukturalne, chronić swobodę pracy badaczy ponad granicami. Natomiast współpraca europejska powinna nadal zapewniać przestrzeń, w której te swobody są chronione i aktywnie wspierane.(PAP)

ekr/ bar/