W opinii ONZ górskie lodowce na całym świecie kurczą się w bezprecedensowym tempie. Globalny wzrost temperatury prowadzi do wydłużenia utrzymywania się ciepłych temperatur i skrócenia zimy, przyspieszając proces ich degradacji. Lodowce są kluczowym elementem globalnego systemu wodnego: stanowią około 70 proc. zasobów słodkiej wody, a niemal dwa miliardy ludzi bezpośrednio zależą od tych zasobów. Ponadto pełnią ważną funkcję klimatyczną, odbijając promieniowanie słoneczne i ograniczając ocieplenie powierzchni Ziemi.

Azja Centralna również doświadcza skutków zmian klimatu. W regionie narasta zagrożenie brakiem wody nie tylko na potrzeby rolnictwa, lecz również zaopatrzenia ludności w wodę pitną. Woda odgrywa kluczową rolę w gospodarkach pięciu postsowieckich państw regionu - Kazachstanu, Tadżykistanu, Uzbekistanu, Kirgistanu i Turkmenistanu. W Kirgistanie i Tadżykistanie, których ogromną większość powierzchni stanowią góry, energia pochodząca z wody odpowiada za większość zasobów energetycznych; woda jest też towarem eksportowym. W Uzbekistanie i Turkmenistanie, krajach położonych w dolnym biegu rzek, woda spływająca z gór Tadżykistanu i Kirgistanu służy do nawadniania pól bawełny, stanowiących kluczowy towar eksportowy tych państw.

Na topnienie lodowców szczególnie narażony jest Tadżykistan. Według dostępnych danych z około 14 tys. lodowców, które kiedyś znajdowały się na terytorium, ponad 1000 już zniknęło, a ich łączna objętość zmniejszyła się niemal o jedną trzecią. Jednocześnie to właśnie te lodowce odpowiadają za ponad 60 proc. zasobów wodnych regionu.

W Kirgistanie powierzchnia lodowców zmniejszyła się o około 16 proc. w ciągu ostatnich 50–70 lat. Istnieją prognozy głoszące, że jeśli obecne tendencje się utrzymają, znaczna ich część może zniknąć do końca XXI wieku, co stanowi zagrożenie dla milionów mieszkańców regionu.

Times of Central Asia przypomina, że z inicjatywy Tadżykistanu Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło rok 2025 Międzynarodowym Rokiem Ochrony Lodowców. Na międzynarodowej konferencji w Duszanbe, która odbyła się w maju ub. r. przyjęto Deklarację duszanbińską, wyrażającą zaniepokojenie przyspieszoną utratą lodowców, pokrywy śnieżnej oraz wiecznej zmarzliny. W dokumencie podkreślono potencjalnie „nieodwracalne skutki” dla ekosystemów i gospodarki.

Państwa Azji Centralnej opracowują też wspólne mechanizmy adaptacyjne. Kluczowe działania obejmują monitorowanie stanu lodowców, tworzenie jednolitego regionalnego rejestru oraz koordynację polityki wodnej.(PAP)

mdb/ zm/