2 lutego obchodzony jest Światowy Dzień Mokradeł.

Mokradła, do których zalicza się zarówno torfowiska, jak i mokradła nietorfowe, np. tereny zalewowe rzek, są kluczowe dla regulacji wielu procesów w biosferze; są niezbędne m.in. do tego, by zapewnić nam dostęp do czystej wody oraz bezpieczeństwo żywnościowe i ekonomiczne. Tymczasem naukowcy wskazują, że Polska jest jednym z liderów degradacji mokradeł w Europie - odwodniliśmy co najmniej 85 proc. z nich.

Wiceminister Mikołaj Dorożała przypomniał w rozmowie z PAP, że Strategia ochrony obszarów wodno-błotnych w Polsce została przygotowana przez ekspertów jeszcze za kadencji poprzedniego rządu dla Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. - Została jednak wrzucona do szuflady i przeleżała tam kilka lat. My zajęliśmy się nią już w styczniu 2024 r. Zorganizowane zostało pierwsze spotkanie w Ministerstwie Klimatu i Środowiska w sprawie tej strategii i wtedy tak naprawdę rozpoczęliśmy rozmowy i konsultacje na jej temat, nie tylko w ramach resortu środowiska, ale też międzyresortowo – tłumaczył Dorożała.

Na wniosek wiceministra na początku 2025 r. przy Kancelarii Prezesa Rady Ministrów powołany został Międzyresortowy Zespół do spraw Obszarów Wodno-Błotnych, w którego skład weszli przedstawiciele kilku ministerstw - poza Ministerstwem Klimatu i Środowiska, również przedstawiciele Ministerstwa Rolnictwa, Ministerstwa Infrastruktury, Ministerstwa Finansów. Zaproszeni zostali również przedstawiciele Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Straży Granicznej.

- Zależało nam bardzo, żeby przygotować dokument, który zyska szerszą akceptację różnych resortów i zostanie przyjęty na poziomie rządowym. Zespół powołany przy KPRM pracował przez blisko rok i udało nam się stworzyć kompromisową wersję, akceptowalną przez wszystkie resorty, które uczestniczyły w pracach – podkreślił Dorożała.

Dodał, że w grudniu 2025 r. na kilka dni przed świętami odbyły się finalne negocjacje z Ministerstwem Rolnictwa. – Osiągnęliśmy porozumienie i na początku 2026 r. przedstawiłem tę finalną wersję strategii ochrony mokradeł na Zespole ds. Programowania Prac Rządu. Została ona oficjalnie wpisana w wykaz prac legislacyjnych rządu na ten rok – tłumaczył wiceminister.

Wyraził nadzieję, że w lutym ruszą konsultacje społeczne dotyczące tego projektu. – My zakładamy, że około roku potrwają prace na poziomie rządowym. Jeśli wszystko dobrze pójdzie, będziemy w stanie, mam nadzieję, na początku przyszłego roku przyjąć oficjalnie tę strategię jako dokument rządowy – powiedział Dorożała.

Podkreślił, że uchwalenie Strategii ochrony obszarów wodno-błotnych w Polsce będzie momentem historycznym. – Aktualnie nie dysponujemy żadnym strategicznym dokumentem, który wytyczałby kierunek, jak mamy funkcjonować w dzisiejszych czasach, w dobie zmian klimatu, w kryzysie wodnym, który stwarza poważne wyzwania nie tylko dla ochrony przyrody, ale też dla rolnictwa, gdzie problem wodny stale się pogłębia – tłumaczył wiceminister.

Zwrócił uwagę na pogłębiającą się w kolejnych latach suszę. – W zeszłym roku mieliśmy pożary na torowiskach w Biebrzańskim Parku Narodowym już w marcu. To jest naprawdę bardzo trudna sytuacja – podkreślił Dorożała.

Nadrzędnym celem strategii jest stworzenie ram dla ochrony, a także odtwarzania torfowisk i mokradeł oraz zapewnienie ochrony zasobów wodnych w Polsce. – Chcemy, by resorty rządowe, organizacje takie jak Lasy Państwowe, Regionalne Dyrekcje Ochrony Środowiska, samorządy czy organizacje pozarządowe miały dokument bazowy, który mówi o tym, jak zarządzać obszarami wodno-błotnymi, w jaki sposób je chronić, jak rekultywować te, które utraciły swoje wartości, w jaki sposób zarządzać wodą w środowisku – wymieniał Dorożała.

Wiceminister zwrócił uwagę, że uchwalenie tej strategii jest ważne również w kontekście obronnego potencjału mokradeł, którym chce wykorzystać Ministerstwo Obrony Narodowej w postaci Tarczy Wschód.

- W kontekście obronności widzimy ogromny potencjał torfowisk, terenów nawodnionych, bagiennych w obszarze przygranicznym - pasie 20-30 km przy granicy. Dlatego współpracujemy z MON i równolegle w Ministerstwie Klimatu i Środowiska prowadzimy mapowanie tych terenów. Tworzymy dokładną mapę obszarów bagiennych i leśnych – wymieniał Dorożała.

Dodał, że zostaną przygotowane konkretne rekomendacje, gdzie warto by było jakiś teren zabagnić, zalać wodą, gdzie pozostawić dzikie obszary leśne, gdzie zlikwidować niepotrzebne drogi.

W poniedziałek 2 lutego, w rocznicę podpisania Konwencji Ramsarskiej 55 lat temu, obchodzimy Światowy Dzień Mokradeł. W tym roku przyświeca mu hasło: „Mokradła i wiedza tradycyjna: celebrowanie dziedzictwa kulturowego”. Temat ten ma odzwierciedlać ścisłe powiązanie naszej historii i kultury z terenami podmokłymi.

Konwencja Ramsarska (międzyrządowy traktat ustanawiający ramy dla ochrony i zrównoważonego użytkowania mokradeł oraz ich zasobów) definiuje mokradła szeroko i obejmuje ochroną zarówno różnego typu podmokłe tereny lądowe, jak i wody śródlądowe oraz przybrzeżne wody morskie.

Joanna Morga (PAP)

jjj/ bar/