Nauka dla Społeczeństwa

25.02.2024
PL EN
02.12.2023 aktualizacja 04.12.2023

Powstanie pierwszy polski otwarty wielki model językowy (PLLuM) i inteligentny asystent

Fot. Adobe Stock Fot. Adobe Stock

Polski wielki model językowy PLLuM, wytrenowany na treściach głównie polskojęzycznych, oraz oparty na nim inteligentny asystent - powstaną w ramach współpracy sześciu polskich jednostek naukowych. “Nie stać nas na to, by zostawać w tyle”- komentują przedstawiciele projektu.

Konsorcjum PLLuM (Polish Large Language Universal Model) powstało 29 listopada br. (w przeddzień pierwszych urodzin chatGPT). Tworzy je sześć spośród wiodących w Polsce jednostek naukowych z obszaru sztucznej inteligencji i językoznawstwa: Politechnika Wrocławska (lider konsorcjum), Państwowy Instytut Badawczy NASK (PIB NASK), Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy (OPI PIB), Instytut Podstaw Informatyki PAN, Uniwersytet Łódzki oraz Instytut Slawistyki PAN. O powołaniu konsorcjum poinformowali w piątek w przesłanym PAP komunikacie przedstawiciele PIB NASK.

Od około roku wielkie językowe modele generatywne (LLMs) zachwycają niewyobrażalnymi dotychczas możliwościami sztucznej inteligencji. Te najbardziej znane modele, jak ChatGPT czy Google Bard, mają jednak swoje ograniczenia: są płatne, są zamknięte (nie można poznać ani modyfikować ich algorytmów) i zostały wytrenowane ze zbyt małym udziałem treści polskojęzycznych (dlatego w polskich odpowiedziach pojawia się więcej błędów niż w języku angielskim).

Stąd pomysł, aby stworzyć otwarty, darmowy model w większości wytrenowany na treściach polskojęzycznych, a także opracować wykorzystującego ten model inteligentnego asystenta. “Całość projektu ma być przeprowadzona zgodnie z dobrymi praktykami etycznej i odpowiedzialnej sztucznej inteligencji, w tym przy zachowaniu reprezentatywności, przejrzystości i sprawiedliwości danych” - zapewniają przedstawiciele projektu. Istotną rolę odegra tu Krajowe Centrum Doskonałości Danych z siedzibą w NASK-PIB.

“Wypracowany przez czołowe jednostki badawcze przy współpracy z administracją publiczną, zgodnie z zasadami odpowiedzialnego rozwoju systemów AI, transparentny i całkowicie dostępny otwarty model będzie innowacją na skalę światową w rozumieniu przedsięwzięcia łączącego dostęp do danych, kompetencji, zasobów technicznych oraz know-how jednostek naukowych i rządowych we wspólnym celu wspierania nauki i gospodarki, w tym konkurencyjności polskich przedsiębiorstw” – podkreśla Wojciech Pawlak, dyrektor Państwowego Instytutu Badawczego NASK.

Oprócz płatnych modeli językowych, istnieją już wprawdzie wielkie modele językowe na otwartych licencjach, jednak wśród nich nadal brakuje modeli wytrenowanych na reprezentatywnych zbiorach języka polskiego. Niewielki udział polskich tekstów w procesie trenowania lub jedynie dostrojenie do języka polskiego sprawiają, że modele te nie nadają się do wielu komercyjnych zastosowań w języku polskim. Dlatego PLLuM - jak czytamy w komunikacie - ma na celu wsparcie polskich przedsiębiorców w wyścigu technologicznym poprzez stworzenie dostępu do modeli z rozszerzonym językiem polskim na bezpłatnej, otwartoźródłowej licencji, który będzie odpowiadał wymogom rynku.

“Wielkie modele językowe stały się uniwersalnymi, podstawowymi silnikami dla przetwarzania języka naturalnego, ale ich zbudowanie czy dotrenowanie przekracza możliwości polskich przedsiębiorców. Dlatego stworzenie otwartego polskiego wielkiego modelu językowego w połączeniu z dostępną już w Polsce infrastrukturą obliczeniową dla AI (np. na PWr) jest takie ważne, bo może wesprzeć rozwój nauki, ale także małe i średnie przedsiębiorstwa, które w obszarze IT oraz AI są motorem napędowym polskiej gospodarki” – wyjaśnia cytowany w komunikacie prof. Maciej Piasecki, kierownik projektu po stronie Politechniki Wrocławskiej, lidera konsorcjum.

Z kolei dyrektor OPI-PIB dr inż. Jarosław Protasiewicz dodaje: “W interesie nas wszystkich leży dynamiczny rozwój branży IT i środowiska naukowego w Polsce. Istotne jest, aby opracowywać nowe narzędzia IT i udostępniać je wszystkim za darmo. W OPI opracowaliśmy m.in. model Polish RoBERTa large, który według KLEJ Benchmark jest najlepszym modelem reprezentacyjnym dla języka polskiego. Cieszę się, że teraz nasza wiedza i doświadczenie będą wykorzystane do opracowania modelu PLLuM. Potrzebne są nam modele trenowane na tekstach polskojęzycznych, niezbędne są one m.in. do analizy polskiego internetu”.

Posiadanie otwartego modelu to także dostęp do obiektu badawczego, do możliwości opracowywania i testowania metod wyjaśnialności tego modelu, zaglądania w głąb czarnej skrzynki.

“Model PLLuM będzie stymulował rozwój nauki w Polsce nie tylko w obszarze rozwoju AI, ale także wyjaśnialności sztucznej inteligencji (XAI - Explainable AI). A na tego konia szczególnie warto stawiać – bo temat krytycznej analizy jest równie ważny, co sam rozkwit możliwości AI, a poza tym, jako Polska, mamy szansę zajmować tu czołowe pozycje na świecie” – podkreśla dr Inez Okulska, kierowniczka Zakładu Inżynierii Lingwistycznej i Analizy Tekstu z NASK-PIB.

W ocenie przedstawicieli konsorcjum wyraźnie większy udział tekstów oryginalnie napisanych w języku polskim oraz zawierających informacje o Polsce (polskiej nauce, sztuce, historii, prawie, gospodarce i innych) pozwoli zwiększyć widoczność naszego języka i kultury, które w obecnie dostępnych modelach są odczuwalnie marginalizowane.

PLLuM ma bowiem - mają nadzieję jego twórcy - służyć nie tylko naukowcom i przedsiębiorcom, lecz przede wszystkim polskiemu społeczeństwu – odbiorcy innowacyjnych rozwiązań opartych na tym modelu. Jednym z nich jest polskojęzyczny inteligentny asystent, który będzie miał na celu zwiększenie dostępności usług publicznych, zarówno cyfrowych, jak i podczas tradycyjnej wizyty w urzędzie czy punkcie obsługi. Oferując możliwość formułowania zapytań w języku naturalnym (tak jak w przypadku rozmowy z urzędnikiem), wychodzi naprzeciw również osobom wykluczonym cyfrowo. A to dopiero początek możliwości, jakie da to ogromne, wspólne przedsięwzięcie polskich badaczy, biznesu i administracji publicznej - zapowiadają twórcy.(PAP)

Nauka w Polsce

lt/ bar/

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

Copyright © Fundacja PAP 2024