Sejmowe komisje przerwały prace nad projektem umożliwiającym produkcję układów scalonych w Polsce

Fot. Adobe Stock
Fot. Adobe Stock

Zwiększenie zdolności produkcji półprzewodnikowych układów scalonych na terytorium Polski zakłada projekt ustawy, którego rozpatrywanie rozpoczęły we wtorek sejmowe komisje. Prace nad projektem jednak przerwano ze względu na dużą liczbę poprawek, z którymi nie zdążyło zapoznać się Biuro Legislacyjne Sejmu.

We wtorek komisje Edukacji i Nauki oraz Finansów Publicznych rozpoczęły prace nad poselskim projektem ustawy o finansowaniu działań zmierzających do zwiększenia zdolności produkcji półprzewodnikowych układów scalonych na terytorium RP. Projekt przewiduje też zmiany w ustawie o wspieraniu działalności naukowej z Funduszu Polskiej Nauki.

Rozpatrywanie projektu jednak przerwano ze względu na obszerną liczbę autopoprawek zgłoszonych przez posła wnioskodawcę Dariusza Wieczorka (Lewica), z którymi ze względu na zbyt krótki czas, nie zdążyło wystarczająco wnikliwie zapoznać się Biuro Legislacyjne Sejmu - pod względem prawnym, legislacyjnym i redakcyjnym. Kolejny termin posiedzenia połączonych komisji nie został jeszcze wyznaczony.     

Projekt ustawy dotyczy produkcji układów scalonych, którą w Polsce zakończono w 1996 r. i od tego czasu zaopatrzenie gospodarki i sektora obronnego w komponenty elektroniczne opiera się wyłącznie na dostawach zewnętrznych. Jak napisano w projekcie, Polska nie ma zdolności do wytwarzania półprzewodnikowych układów scalonych na własnych, w pełni nadzorowanych liniach technologicznych. 

Deficyt dotyczy w szczególności układów typu ASIC-CMOS, które wykorzystywane są w systemach przetwarzających informacje niejawne, w infrastrukturze krytycznej, technologiach kosmicznych oraz uzbrojeniu, czyli w produktach i technologiach, które nie są przedmiotem swobodnego obrotu handlowego i w znacznej części nie są wytwarzane w Europie. Ewentualne przerwanie dostaw komponentów elektronicznych bezpośrednio przekłada się więc na zdolność utrzymania produkcji przemysłowej i realizacji zadań obronnych państwa.

Rektor Politechniki Warszawskiej prof. Krzysztof Zaremba wyjaśnił, że obecnie Tajwan produkuje 60 proc. światowej liczby półprzewodników, a tych najbardziej skomplikowanych - ponad 90. proc. - Wyobraźmy sobie co stanie się, jeśli Chiny przejmą Tajwan. Będą miały w ręku cały świat. W tej sytuacji suwerenność technologiczna jest niezwykle ważna. Dlatego uważamy, że powinniśmy jak najszybciej podjąć decyzję o wznowieniu możliwości produkowania w Polsce półprzewodników - powiedział prof. Zaremba, którego uczelnia prowadzi Centrum Zaawansowanych Materiałów i Technologii CEZAMAT.

Jak zaznaczył, odwleczenie tej decyzji o rok spowoduje, że będziemy mogli układy scalone produkować najprawdopodobniej trzy lata później. - W tej chwili w fabrykach produkujących wyposażenie dla laboratoriów produkujących układy scalone rosną kolejki. My ustawiliśmy się w tym łańcuchu zamówień trochę bezpodstawnie, bo do tej pory nie mamy gwarancji finansowej. Jeżeli z tych kolejek wypadniemy, będziemy musieli zaczynać od początku i nasz obietnica, że za pięć lat powinniśmy osiągnąć zdolność produkcyjną, już nie będzie prawdziwa. To będzie osiem lat czy nawet więcej – zaznaczył.

Rekomendowanym w poselskim projekcie rozwiązaniem jest wykorzystanie istniejącej instytucji – Funduszu Polskiej Nauki utworzonego w Banku Gospodarstwa Krajowego – jako operatora finansowania Strategicznego Programu Rozwojowego Polskich Układów Scalonych. Jednocześnie projekt rozszerza jego ramy prawne o nowe źródła przychodów i nowy model finansowania.

Według projektu ustawy do Funduszu Polskiej Nauki jeszcze w 2026 roku jednorazowo miałyby trafić środki budżetowe w wysokości 1,5 mld zł, pochodzące z wydatków na obronę narodową. Ich wpłata do Funduszu miałaby nastąpić - według projektu ustawy - na: zgodny wniosek ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki oraz ministra obrony narodowej.

- Wojsko i obronność to będzie główny odbiorca tej produkcji. Polska już zainwestowała w budowę obiektów, w których można produkować takie układy. W Centrum CEZAMAT Politechniki Warszawskiej jest 4 tys. metrów powierzchni przygotowanej pod produkcję półprzewodników. Wszystkie wymagania, które są niezbędne, by tę produkcję prowadzić, już są. Kwota 1,5 mld zł jest niezbędna do tego, by zakupić linie produkcyjne i  formalnie rozpocząć produkcję. W dobie obecnych zagrożeń trzeba ten projekt zrealizować i go dokończyć - powiedział we wtorek podczas posiedzenia połączonych komisji poseł Wieczorek. 

- Poprzez tę ustawę realizujemy potencjał do finansowania ważnych z punktu widzenia bezpieczeństwa inwestycji, po drugie realizujemy cały program wsparcia dla rozwoju gospodarki - dodał wiceminister nauki Marek Gzik. 

Na takie rozwiązanie, mimo „pozytywnej oceny strategicznego celu przedsięwzięcia”, zgody nie wyraziło jednak Ministerstwo Obrony Narodowej.  

- Mając na uwadze stan realizacji budżetu MON w 2026 roku, resort nie identyfikuje możliwości wydzielenia (...) środków w wysokości 1,5 mld zł z przeznaczeniem na cel wskazany w projekcie ustawy. Również w przypadku rozważenia przesunięcia finansowania na 2027 rok, z uwagi na zaplanowane obciążenia limitów wydatków obronnych, resort obrony narodowej nie dostrzega obecnie przestrzeni na wydzielenie środków tej wysokości - powiedział podczas posiedzenia komisji pułkownik Michał Żołnierowicz zastępca dyrektora Departamentu Innowacji w MON. 

Wobec braku potwierdzenia finansowania przez MON, posłowie zwracali uwagę na konieczność uzgodnienia źródeł finansowania w ramach koalicji rządzącej. Mimo tego komisje rozpoczęły rozpatrywanie projektu. 

Jak wskazano w projekcie, wdrożenie proponowanych rozwiązań ma doprowadzić do zainicjowania do 2030 r. inwestycji w sektorze półprzewodników o łącznej wartości 3 mld zł, zarówno ze środków publicznych, jak i prywatnych. Zakłada się również, że w ciągu pięciu lat liczba specjalistów w tej branży, w szczególności projektantów układów scalonych, wzrośnie z około 1,5 tys. do 3 tys. (PAP)

ekr/ agt/

Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.

Czytaj także

  • 30.09.2026. Rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu prof. dr hab. Bogumiła Kaniewska podczas międzyuczelnianej inauguracji roku akademickiego 2026/2027. PAP/Jarek Praszkiewicz

    Szefowa KRASP: przepisy w kwestii zatrudniania wykładowców studiów podyplomowych nie zmieniają się

  • Turyści na Rynku Głównym w Krakowie (amb) PAP/Łukasz Gągulski

    Prof. Grzyb: publikowanie nagrań z zamachu w Krakowie może mieć poważne konsekwencje

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera