Program Działań Marii Skłodowskiej-Curie (MSCA) jest realizowany w ramach unijnych programów ramowych – obecnie programu Horyzont Europa. Wspiera on badaczy na różnych etapach kariery, finansując szkolenia oraz prace badawcze w Europie i poza nią. Budżet MSCA na lata 2021–2027 wynosi ponad 6,5 mld euro.

- To bardzo istotny instrument, który służy wspieraniu rozwoju talentów, mobilności badaczy i przepływowi wiedzy, a dzięki temu wzmocnieniu fundamentów europejskiej współpracy naukowej – powiedział podsekretarz stanu w MNiSW prof. dr hab. Andrzej Szeptycki podczas środowej konferencji „30-lecie MSCA: Trzy dekady kształtowania europejskiej nauki”.

- Program Działań Marii Skłodowskiej-Curie to nie jest tylko instrument wsparcia nauki. To jest również narzędzie kształtowania wizerunku Europy w wymiarze społecznym i politycznym – zaznaczył prof. Szeptycki. 

Wiceminister podał, że instrument ten wyróżnia się wysokim udziałem kobiet wśród beneficjentów. W ramach programu Horyzont Europa stanowią one blisko 45 proc. wszystkich wnioskodawców. Dane z Polski wskazują na równość płci. Kobiety stanowią 50,9 proc. uczestników programu w kraju, a mężczyźni – 49,1 proc.

Prof. Szeptycki wskazał również, że pracownicy naukowi stanowią fundament innowacji. - To właśnie badaczki i badacze, ich kompetencje, kreatywność oraz zdolność do współpracy stanowią podstawę rozwoju nauki, innowacji i konkurencyjności gospodarczej – dodał podsekretarz stanu.

Zastępca dyrektora Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA) dr Łukasz Gołota powiedział, że MSCA jest zazwyczaj pierwszą przygodą naukowców z europejskimi programami badawczymi.

Zwrócił jednak uwagę na bilans finansowy Polski z uczestnictwa w programie. - Finansujemy naukę Zachodowi, więcej płacimy, niż wyciągamy – przyznał dr Łukasz Gołota, wyrażając jednocześnie nadzieję, że wyniki będą coraz lepsze.

Z materiałów NAWA wynika, że pozycja Polski w Działaniach Marii Skłodowskiej-Curie, mimo iż rośnie, wciąż nie odpowiada potencjałowi polskiego sektora nauki. Zgodnie z danymi agencji w latach 2013-2020 (w ramach programu H2020) 168 polskich instytucji uczestniczyło w 258 projektach MSCA z łącznym dofinansowaniem UE netto na poziomie 81,3 mln euro. Z kolei w latach 2021–2026 w ramach Horyzontu Europa w 324 projektach bierze udział 235 polskich jednostek, a dofinansowanie UE netto wynosi 75,7 mln euro.

Spadła jednak liczba największych przedsięwzięć koordynowanych przez polskie instytucje – z 79 w poprzednim programie ramowym do 70 obecnie. Polskie podmioty rzadziej odgrywają rolę liderów grup badawczych (konsorcjów) niż ośrodki z Europy Zachodniej.

Profesor Szeptycki zapewnił, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspiera polskich beneficjentów programu „między innymi poprzez zastosowanie mechanizmu synergii między programami badań naukowych i innowacji a programami spójności. Środki tutaj zostaną pozyskane z unijnego programu FENG”.

O patronce programu mówiła również Barbara Gołębiowska, dyrektorka Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, która zwróciła uwagę na wkład polskiej noblistki w międzynarodową integrację środowiska naukowego. Dyrektorka muzeum zaznaczyła, że Maria Skłodowska-Curie była pomysłodawczynią „protoerasmusa” – wystąpiła z propozycją wymiany naukowej, żeby napędzać rozwój. Intencją badaczki było to, by naukowcy „zszyli ten świat”. Jak dodała, Skłodowska-Curie podróżowała po całym świecie, w tym do Belgii, Szwajcarii, Włoch, Brazylii, USA i Hiszpanii, budując szeroką wspólnotę badaczy. 

Portal Nauka w Polsce jest jednym z patronów medialnych konferencji „30-lecie MSCA: Trzy dekady kształtowania europejskiej nauki”. (PAP)

lt/ bar/