Gwiazda położona blisko centralnej czarnej dziury Drogi Mlecznej emituje duże ilości gazu i pyłu, tworząc wyjątkowo rozległą otoczkę. Odkryto w niej wodę.
IRS 3 to gwiazda położona bardzo blisko czarnej dziury, znajdującej się w naszej galaktyce (Sagittarius A* - Sgr A*).
Bliskie otoczenie Sgr A* zbadali naukowcy z Instytutu Astrofizyki na Uniwersytecie w Kolonii, korzystający z Teleskopu Jamesa Webba. Wykorzystali do tego pracujący na jego pokładzie MIRI (Mid-Infrared Instrument), który opracowano m.in. właśnie w ich instytucie.
Skupili się na gwieździe IRS 3, znajdującej się zaledwie ok. 0,6 roku świetlnego od czarnej dziury. Z astronomicznego punktu widzenia, jak tłumaczą, IRS 3 znajduje się w „bezpośrednim sąsiedztwie” czarnej dziury.
Gwiazda, jak pokazały nowe obserwacje, jest wyjątkowa jeszcze z innego powodu - posiada ogromną otoczkę, o promieniu 10 tys. jednostek astronomicznych (jednostka astronomiczna to odległość między Słońcem a Ziemią). Badacze zaznaczają, że dojrzałe gwiazdy często mają rozległe otoczki, ale IRS 3 wyróżnia się pod tym względem w bezpośrednim sąsiedztwie Sgr A*.
Jest to według nich szczególnie niezwykłe, biorąc pod uwagę obecność w tym rejonie milionów innych gwiazd.
Nowe obserwacje wskazały także, że gwiazda znajduje się w fazie tzw. „superwiatru” - w astrofizyce określa się tak etap wyjątkowo szybkiej utraty masy, występujący pod koniec życia masywnej gwiazdy. W ciągu setek lat gwiazda wyrzuca wówczas do otoczenia ogromne ilości gazu i pyłu. Według obliczeń niemieckich naukowców gwiazda co 18 dni traci masę odpowiadającą masie Ziemi. Wyjaśnia to zarówno rozmiary, jak i dużą gęstość powstającej w ten sposób otoczki.
W otoczce IRS 3 naukowcy wykryli także wodę - i to wbrew wcześniejszemu założeniu, że promieniowanie związane z czarną dziurą i jej otoczeniem utrudnia przetrwanie takich cząsteczek. Pozwala to sądzić, że gwiazda aktywnie przyczynia się do wzbogacania otoczenia Sgr A* w podstawowe składniki niezbędne do powstania życia - podkreślają eksperci.
Dodają, że w Instytucie Astrofizyki Uniwersytetu w Kolonii powstaje już kolejna generacja instrumentów badawczych, które będą pracowały Ekstremalnie Wielkim Teleskopie w Chile. Pozwolą m.in. zajrzeć dokładniej do wnętrza otoczki IRS 3.
Marek Matacz
mat/ zan/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.
