Posiedzenie komisji edukacji i nauki, zwołane na wniosek grupy posłów, miało być poświęcone „kryzysowi zarządzania w Sieci Badawczej Łukasiewicz (SBŁ)” oraz „wpływowi decyzji prezesa Sieci Huberta Cichockiego na osłabienie instytucji kluczowej dla polskiej nauki”.

Przedstawiciel wnioskodawców poseł Zbigniew Dolata wspomniał m.in. o umorzeniu przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez poprzedniego prezesa Centrum Łukasiewicz. Śledztwo dotyczyło nieprawidłowości przy zawarciu w okresie od marca 2023 r. do stycznia 2024 r. umów i 30 aneksów do umów o zarządzanie instytutami sieci. Jak zaznaczył w odpowiedzi prezes Cichocki, decyzja ta jest nieprawomocna, a obecne władze SBŁ się od niej odwołały.

Poseł Dolata wytknął obecnemu prezesowi sieci, że jednym z głównych zarzutów formułowanych wobec poprzedniego kierownictwa było osiąganie niskiego, jednoprocentowego poziomu komercjalizacji projektów badawczo-rozwojowych w roku 2023. Tymczasem zdaniem posła ten wskaźnik w roku 2025 miał wynieść 0,5 proc. – Można powiedzieć, że to jest krach komercjalizacji – stwierdził Dolata.

Posłowie zarzucili też prezesowi Cichockiemu prowadzenie „czystki kadrowej” i wymianę „prawie 100 proc. kadry”, a także m.in. marnotrawienie środków publicznych i niewłaściwe wydatkowanie pieniędzy z funduszy europejskich.

Odpowiadając na te zarzuty, Hubert Cichocki przytoczył wyniki finansowe SBŁ z 2025 r. Jak podał, w 2025 r. przychody instytutów sieci osiągnęły „najwyższy w historii poziom” i wyniosły blisko 1,9 mld zł, a wliczając spółki zależne – 2 mld zł. W tym czasie - relacjonował - o 39 proc. spadło uzależnienie SBŁ od dotacji krajowych. – W praktyce oznacza to, że co trzecia złotówka pozyskana na realizację projektów Łukasiewicza pochodzi dziś ze źródeł zagranicznych – zaznaczył prezes.

W rozmowie z PAP dr Hubert Cichocki podkreślił, że przychody z komercjalizacji wzrosły z ok. 4,3 mln zł w 2023 r. do 8,4 mln zł w 2025 r. Tłumaczył, skąd wzięła się liczba 0,5 proc. przychodów podawana przez posła Dolatę. – NIK (w raporcie z 2024 r. – PAP) stwierdziła, że – mówiąc skrótowo – fałszywie przedstawiano przychody z komercjalizacji. Za poprzednich kierownictw SBŁ wliczano do nich m.in. przychody z tytułu najmu powierzchni. Tymczasem do przychodów z komercjalizacji zgodnie z ustawą zaliczają się tylko przychody z tytułu licencji, patentów, sprzedaży udziałów w spółkach zależnych i dywidend z spółek ze spółek zależnych. Chciałbym wierzyć, że posłowie rozpowszechniają nieprawdziwe informacje nieświadomie – powiedział prezes.

We wspomnianym raporcie NIK stwierdziła m.in. że „dane o efektach działalności instytutów Sieci, w tym zwłaszcza o liczbie realizowanych projektów, ich kosztach oraz wynikach komercjalizacji wyników badań prezentowane w sprawozdaniach (...) były w znacznym stopniu niewiarygodne (nierzetelne). Było to bezpośrednią konsekwencją ustalenia nieprecyzyjnych zasad raportowania danych i braku ich prawidłowej weryfikacji przez Centrum”.

Prezes Cichocki powiedział PAP, że sieć osiągnęła m.in. rekordowy wzrost przychodów z tytułu dotacji zagranicznych, m.in. w ramach programu Horyzont Europa, z Europejskiego Funduszu Obronnego (EDF) albo Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Przychody SBŁ z dotacji zagranicznych wzrosły w 2025 r. o 63 proc. względem roku 2023.

– Osiągnęliśmy także wzrost w bardzo ważnej kategorii przychodów, tj. z projektów badawczo-rozwojowych, które przedsiębiorstwa u nas zamawiają i za które płacą. Pozycja ta wzrosła względem roku 2023 o ponad 25 proc. – podał prezes SBŁ.

Opisywał, że obecnie ok. 70 proc. portfela nowych projektów B+R sieci na ten i poprzedni rok stanowią technologie dla sektora bezpieczeństwa, wojskowe i dual-use, podczas gdy w 2023 r. było to 12,5 proc. (nakłady na te projekty wzrosły z 40 mln zł do ponad 300 mln zł rocznie).

– Ci posłowie dezinformują wykorzystując fałszywe informacje. Najważniejsze jest to, że sieć osiąga rekordowe wyniki i angażuje się w kluczowe z perspektywy bezpieczeństwa państwa projekty, jak zapewnienie Polsce suwerenności technologicznej w obszarze produkcji amunicji czy bezpieczeństwa lekowego – podsumował prezes Hubert Cichocki.

Do Sieci Badawczej Łukasiewicz, założonej w 2019 r., należą 22 instytuty badawcze zlokalizowane w 12 miastach Polski. Jednostką koordynującą pracę instytutów jest Centrum Łukasiewicz. Powołanie SBŁ stanowiło element Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020, tzw. Planu Morawieckiego – planu gospodarczego przygotowanego w 2016 r. pod kierownictwem Mateusza Morawieckiego, ówczesnego wicepremiera. (PAP)

Nauka w Polsce

abu/ bar/