„Rada Ministrów przyjęła ważne rozwiązania, które odpowiadają na realne problemy zgłaszane przez środowisko naukowe w związku z ewaluacją jakości badań. Wprowadzamy przepisy, które przede wszystkim chronią doktorantów i zapewniają stabilność działania uczelni oraz instytutów” - napisał na platformie X minister nauki Marcin Kulasek.

Projekt „Ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025”, przygotowało Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW). Zaproponowane regulacje są związane z problemami dostrzeżonymi m.in. w ramach analizy wyników ewaluacji jakości działalności naukowej przeprowadzonej w 2022 r., a obejmującej lata 2017–2021, czyli tzw. pierwszej ewaluacji.

Jak wskazano w ocenie skutków regulacji, do ministra nauki docierały liczne uwagi i krytyczne opinie wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej, a druga ewaluacja (rozpoczęta w br., której podstawą są dane aktualne na dzień 31 grudnia ub.r.) wywołuje obawy wśród podmiotów co do możliwych konsekwencji, jakie mogą pojawić się w związku z jej przeprowadzeniem. MNiSW uznało te obawy za uzasadnione w kontekście możliwości: tworzenia kierunków studiów; prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia doktora; prowadzenia szkół doktorskich.

W projekcie zaproponowano, by w przypadku uczelni akademickich, które w wyniku drugiej ewaluacji (obejmującej lata 2022- 2025) uzyskają w danej dyscyplinie kategorię naukową B zamiast dotychczas posiadanej co najmniej B+, umożliwić im tworzenie samodzielnie (bez pozwolenia ministra) studiów na określonym poziomie i profilu na kierunku przyporządkowanym do tej dyscypliny albo do tej dyscypliny wiodącej.

Takie pozwolenie trwałoby jednak nie dłużej niż do dnia uzyskania przez uczelnię nowej kategorii naukowej w tej dyscyplinie w wyniku trzeciej ewaluacji. Przy tym warunkiem bezwzględnym będzie posiadanie (zachowanie) przez taką uczelnię statusu uczelni akademickiej. To rozwiązanie nie będzie obejmowało tworzenia studiów na kierunkach lekarskim i lekarsko-dentystycznym oraz studiów poza siedzibą uczelni i za granicą.

MNiSW zaproponowało też rozwiązania dla podmiotów, które mają uprawnienia do nadawania stopnia doktora, ale w wyniku drugiej ewaluacji otrzymały w danej dyscyplinie kategorię naukową B. Wedle zapisów projektu postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogą być kontynuowane, jednak nie dłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot nowej kategorii naukowej w wyniku ewaluacji za lata 2026–2029, zwanej „trzecią ewaluacją”.

Równocześnie w jednostce, która uzyska kategorię naukową B w danej dyscyplinie, nie będą mogły być wszczynane w tej dyscyplinie nowe postępowania w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast w przypadku uzyskania przez podmiot kategorii naukowej C projektodawcy proponują kontynuację postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez inny podmiot, który ma takie uprawnienia, a zostanie wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej.

Jeśli zaś chodzi zaś o podmioty prowadzące szkoły doktorskie, które uzyskają w poszczególnych dyscyplinach kategorię naukową B, projektodawcy proponują, by w okresie przejściowym - od dnia uzyskania wyników drugiej ewaluacji do dnia przyznania kategorii naukowych w wyniku trzeciej ewaluacji - mogły nadal kształcić doktorantów w tych dyscyplinach.

Jak podkreślono, możliwość ta dotyczyłaby tylko doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie w danej dyscyplinie w danej szkole doktorskiej najpóźniej w roku akademickim, w którym podmiot uzyskał w tej dyscyplinie kategorię naukową B. Do czasu uzyskania wyższej kategorii naukowej jednostka nie będzie mogła kształcić w tej dyscyplinie nowych doktorantów.

Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A albo B+. Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji uzyska kategorię naukową wyższą niż B, szkoła doktorska będzie mogła być nadal prowadzona i będzie można wznowić rekrutację do niej.

W projekcie zaproponowano też, by w przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez jednostkę, która utraciła uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, przeprowadzane na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej w innym podmiocie, pokrywa jednostka, która prowadziła kształcenie doktoranta.

Zapisy projektowanej ustawy znajdą zastosowanie po uzyskaniu wyników drugiej ewaluacji. (PAP)

agt/ bar/