W powszechnej opinii wydłużająca się długość życia w krajach zachodnich często jest powiązana z dłuższym życiem w dobrym zdrowiu. Jednak badanie starzenia się ludzi we współczesnych społeczeństwach to złożone zagadnienie - na wyniki wpływają czynniki społeczne, behawioralne i środowiskowe, w tym postęp medycyny, bezpieczeństwo żywnościowe, ubóstwo, spożycie alkoholu czy przemoc domowa.

Dlatego dobrym modelem do badań nad starzeniem się są pingwiny: żyją 20–40 lat, co daje wystarczająco duży zakres czasowy, a ich życie jest prostsze - w ciągu ostatnich stuleci nie przeszły przez te same złożone zmiany społeczno-ekonomiczne, co ludzie w krajach zachodnich.

„Chcieliśmy zbadać, czy przekształcenie tych pingwinów w nonszalanckie, dobrze odżywione i zadbane osobniki wpłynie na przebieg ich starzenia. Ponieważ taki styl życia występuje już w ogrodach zoologicznych, rozwiązanie to było idealne” – powiedział Robin Cristofari z Uniwersytetu Helsińskiego (Finlandia), pierwszy autor artykułu.

Dobrze odżywiane i chronione przed problemami związanymi z życiem na swobodzie grupy pingwinów królewskich z ogrodów zoologicznych w Zurychu (Szwajcaria) i Loro Parque (Teneryfa/Hiszpania) odzwierciedlają warunki zbliżone do współczesnego stylu życia człowieka. Wyniki okazały się jednoznaczne: życie w zoo przyspiesza proces starzenia się pingwinów.

„15-letni pingwin w zoo ma ciało 20-letniego pingwina na wolności. Ciekawostką jest jednak to, że pingwiny w zoo żyją ogólnie dłużej. Mogą być mniej sprawne fizycznie, ale bez naturalnych drapieżników ani antarktycznych sztormów, którym musiałyby stawić czoła – i z dostępem do opieki weterynaryjnej – mogą przetrwać znacznie dłużej niż wiek, w którym zazwyczaj umierają w Oceanie Południowym” – wyjaśnia współbadaczka Céline Le Bohec z francuskiego CNRS, która bada pingwiny królewskie na wolności od ponad 20 lat.

Naukowcy powiązali swoje odkrycia z mechanizmami związanymi z metabolizmem, a także wzrostem i utrzymaniem komórek. Kluczowym odkryciem było to, że warunki panujące w ogrodach zoologicznych – w tym swobodny, regularny dostęp do pożywienia, ograniczona aktywność fizyczna i zaburzenia rytmu życia – ostatecznie prowadzą do przyspieszonego starzenia.

Zarówno pingwiny, jak i ludzie żyją dłużej w nowoczesnych środowiskach z zaawansowaną opieką zdrowotną, ale niekoniecznie przekłada się to na poprawę zdrowia w starszym wieku. Cristofari i jego współpracownicy dążą do zrozumienia, jaki styl życia sprzyja nie tylko dłuższemu, ale i zdrowszemu życiu pingwinów.

„Obecnie prowadzimy badanie, w którym nakłaniamy pingwiny do mniejszego spożycia pokarmu i większej aktywności fizycznej. Ważne jest, aby w świecie obfitości znaleźć umiarkowany styl życia – również dla nas, ludzi” – podsumowała kuratorka badań Leyla Davis z Zoo w Zurychu.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ agt/