Po raz siódmy 19 lutego świętowany jest Dzień Nauki Polskiej. Data nie jest przypadkowa, ponieważ wtedy przypada rocznica urodzin Mikołaja Kopernika - w tym roku 553. Według najnowszych danych, w Polsce działają obecnie 574 jednostki naukowe – uczelnie, instytucje i federacje.

Ustanowione w 2020 r. święto ma upamiętniać historyczne dokonania polskich naukowców i stanowić wyraz uznania dla obecnie pracujących. Ma też stanowić inspirację do pójścia w ślady rodzimych badaczy i wzmocnienia zainteresowania nauką.

Z okazji Dnia Nauki Polskiej minister Marcin Kulasek skierował list do przedstawicieli świata nauki i szkolnictwa wyższego. Podziękował w nim badaczom za osiągnięcia oraz podkreślił rolę nauki w rozwoju państwa i bezpieczeństwie obywateli.

„Nauka to jeden z najtrwalszych fundamentów rozwoju państwa i społeczeństwa. Jest źródłem postępu cywilizacyjnego, racjonalnego myślenia i świadomego kształtowania przyszłości” – napisał w liście Marcin Kulasek.

Minister wyraził uznanie dla dotychczasowej działalności dydaktycznej, badawczej i organizacyjnej polskich uczonych. Wyraził też podziw wobec odwagi naukowców w podejmowaniu ambitnych wyzwań naukowych, które często prowadzą do innowacyjnych odkryć, przyczyniają się do poprawy naszego bezpieczeństwa, skutecznej ochrony życia i zdrowia czy do podniesienia standardów codziennego życia.

Według szefa resortu dorobek polskich naukowców zajmuje trwałe miejsce w historii światowej nauki i stanowi powód do dumy. Zwrócił on uwagę na znaczenie międzynarodowej współpracy ośrodków badawczych, która wzmacnia pozycję kraju w globalnym obiegu wiedzy.

W liście wspomniano również o gotowości środowiska naukowego do mierzenia się ze współczesnymi wyzwaniami. Wymieniono wśród nich kwestie technologiczne, klimatyczne oraz zdrowotne. Minister zadeklarował chęć dalszej partnerskiej współpracy ze środowiskiem akademickim. Ma ona służyć lepszemu wykorzystaniu potencjału polskiej nauki w realizacji polityki rozwoju państwa.

W tym roku Dzień Nauki Polskiej świętowany jest w sumie w 574 jednostkach naukowych – wynika z danych z aktualizowanego na bieżąco portalu RAD-on, prowadzonego przez Ośrodek Przetwarzania Informacji - Państwowy Instytut Badawczy (OPI-PIB).

Ta liczba obejmuje działających: 135 uczelni publicznych, 198 uczelni niepublicznych, 17 uczelni kościelnych, 221 instytucji naukowych oraz 3 federacje.

W Polsce w 2025 roku było ponad 77,5 tys. naukowców pracujących w sektorze nauki, zatrudnionych na uczelni lub w instytucji naukowej – przekazało PAP biuro prasowe resortu nauki, podając za danymi z systemu POL-on. Uwzględniając podział na płcie, to ponad 41,4 tys. mężczyzn i ponad 36 tys. kobiet.

Najwięcej – ponad 60 tys. osób – było zatrudnionych na etatach w uczelniach publicznych. Z kolei ze względu na posiadanie tytułu naukowego, najwięcej osób miało tytuł doktora, następnie doktora habilitowanego i potem profesora.

Zaś według ostatnich danych GUS, w roku akademickim 2024/25 w uczelniach w Polsce studiowało ponad 1,28 mln studentów, z czego kobiety stanowiły ponad 58 proc.

W szkołach doktorskich kształciło się wtedy 19,4 tys. osób (w tym 9,8 tys. kobiet), zaś studiów podyplomowych podjęło się ponad 181 tys. osób – z czego 70 proc. to kobiety.

Jako datę Dnia Nauki Polskiej wyznaczono dzień urodzin Mikołaja Kopernika (1473-1543) w uznaniu jego wybitnych zasług - nie tylko w dziedzinie astronomii. Jego dzieło „O obrotach sfer niebieskich” było wykładnią teorii heliocentrycznej i zrewolucjonizowało światową naukę. Kopernik zapisał się w historii także innych dziedzin, w tym m.in. ekonomii, prawa, medycyny czy kartografii.

Wśród najwybitniejszych rodzimych naukowców, oprócz Mikołaja Kopernika, w uzasadnieniu ustawy o ustanowieniu święta, wskazano również: Jana Heweliusza, Ignacego Łukasiewicza, Karola Olszewskiego, Zygmunta Wróblewskiego, Marię Skłodowską-Curie, Henryka Arctowskiego, Ludwika Hirszfelda, Jana Czochralskiego i Stefana Banacha. (PAP)

akp/ agt/ lt/ zan/