Ukształtowanie terenu, zadrzewienie, infrastruktura - opisujące je parametry zmieniają się nieustannie. Złożony system gromadzenia i przetwarzania tych danych, czyli system informacji przestrzennej, jest wykorzystywany coraz częściej w wielu dziedzinach życia. Pomaga w podejmowaniu decyzji planistom, władzom administracyjnym, firmom, a nawet sztabom kryzysowym.

W ŚWIECIE GEOMATEMATYKI

Do tworzenia GIS (Geographical Information System http://www.gis.com/ pozyskuje się dane z pomiarów geodezyjnych, zdjęć lotniczych i satelitarnych, pomiarów GPS i innych źródeł.

Informacje zapisywane są w bazie danych i wizualizowane graficznie w postaci cyfrowych, interaktywnych map, wektorowo lub rastrowo.

GIS pozwolił w ciągu ostatnich lat rozwinąć się nowej dziedzinie nauki, zwanej geomatyką, czyli statystyką przestrzeni.

\"System informacji przestrzennej jest integracją różnego rodzaju technik: pomiary, mapy, GPS, dane satelitarne. Dodatkowo jeszcze dane multimedialne, czyli możliwość pokazywania filmów, zdjęć i animacji\" - opisuje kierownik Międzywydziałowego Studium Gospodarki Przestrzennej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego http://www.sggw.edu.pl dr inż. Dariusz Korpetta, który wziął udział w odbywającym się w środę na tej uczelni \"Gis Day\".

GIS umożliwia nie tylko analizowanie obecnego stanu rzeczywistości i porównywanie go do przeszłości. Dzięki niemu można też prognozować przyszłe zdarzenia. Posługując się odpowiednio stworzonym systemem można np. symulować przewidywalny wzrost lasu lub zasięg możliwej powodzi.

Z systemów informacji przestrzennej korzystają np. władze administracyjne. Posługując się nimi mogą zaplanować budowę nowych dróg lub linii energetycznych czy wodociągowych.

\"Wykorzystując dane ze zdjęć satelitarnych, można sprawdzić czy rolnik prawidłowo wypełnił wniosek o dopłaty bezpośrednie, sprawdzić czy ktoś nie popełnia samowoli budowlanej, czy nie wyciął drzewa bez wymaganego pozwolenia\" - zwraca uwagę dr Korpetta.

Sztabowi kryzysowemu aktualizowana na bieżąco interaktywna mapa pozwala sprawnie pokierować akcją ratunkową lub ewakuacją ludności w przypadku powodzi, skażenia środowiska czy innej klęski.

KORZYŚCI WIĘKSZE NIŻ NAKŁADY

GIS narodził się w Stanach Zjednoczonych. Jego teoretyczne założenia były opracowywane już w latach 70. Możliwości praktycznego zastosowania pojawiły się wraz z nowym, przeznaczonym specjalnie do tego celu oprogramowaniem komputerowym.

Początkowo programy do przetwarzania informacji przestrzennej musiały być instalowane w wielkich stacjach roboczych. Rozwój komputerów osobistych w latach 80. umożliwił korzystanie z tych systemów drobnym użytkownikom. Obecnie wiele firm i instytucji publicznych korzysta z GIS.

\"Chociaż zlecenie stworzenia cyfrowej mapy i pozyskania do niej niezbędnych danych jest bardzo kosztowne, to korzyści z niej płynące równoważą wydatki w niedługim czasie\" - zapewnia dr Korpetta.

Wykorzystanie GIS pomaga, zdaniem specjalistów, zoptymalizować działania firmy. Przykładem może być przedsiębiorstwo wodociągowe. W razie awarii, po wprowadzeniu danych o niej do komputera, system może doradzić, które zawory należy zamknąć, aby jak najmniejszy fragment sieci pozostawał nieczynny. Odpowiednia baza danych wskaże też, ile materiałów i jakiego typu trzeba będzie zużyć do naprawy uszkodzonego odcinka.

Z przykładowymi cyfrowymi mapami można zapoznać się na stronach Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej http://www.codgik.waw.pl

Przykłady opracowań GIS i możliwości jego zastosowania prezentuje też Geoportal http://www.geoportal.pl stworzony przez absolwentów Międzywydziałowego Studium Gospodarki Przestrzennej SGGW.

Środowe spotkanie specjalistów w zakresie systemów informacji przestrzennej zorganizowali członkowie Studenckiego Koła Naukowego Gospodarki Przestrzennej SGGW http://www.skngp.tk/

PAP - Nauka w Polsce, Urszula Jabłońska

18 listopada 2004