Nobel z fizyki za zrozumienie złożonych systemów w przyrodzie

EPA/Pontus Lundahl  5.10.2021
EPA/Pontus Lundahl 5.10.2021

Nobel 2021 z fizyki Syukuro Manabe i Klaus Hasselmann otrzymali za fizyczny model klimatu Ziemi i wpływ ludzi na jego zmiany, zaś trzeci tegoroczny noblista -Giorgio Parisi - został doceniony za odkrycie interakcji w układach fizycznych - począwszy od atomów aż po układy planetarne.

Jak zauważył Komitet Noblowski, złożone układy charakteryzują się przypadkowością i brakiem ładu i są trudne do zrozumienia. A tegoroczni nobliści zastosowali nowe metody do opisania ich i przewidywania ich długofalowych zachowań, podkreślili członkowie Komitetu.

Manabe i Hasselmann - obaj już 90-letni - podzielą się po równo połową nagrody za "fizyczne modelowanie klimatu Ziemi, co pozwoliło ilościowo określić jego zmienność i wiarygodnie przewidywać globalne ocieplenie".

Manabe wykazał, w jaki sposób podwyższony poziom dwutlenku węgla w atmosferze przyczynia się do wzrostu temperatur na powierzchni Ziemi. W latach 60. XX wieku opracowywał fizyczne modele klimatu. Około dekadę później Hasselmann opracował model, w którym powiązał pogodę i klimat, co pozwoliło zrozumieć, dlaczego modele klimatu mogą być wiarygodne, mimo że pogoda jest zmienna i chaotyczna.

Z kolei Giorgio Parisi (ur. w 1948 r.) otrzyma drugą połowę nagrody za "odkrycie wzajemnego oddziaływania zakłóceń i fluktuacji w układach fizycznych - od atomów po układy planetarne". Jego badania pomogły zrozumieć i opisać wiele różnych oraz całkiem przypadkowych materiałów i zjawisk, nie tylko w fizyce, ale też w wielu bardzo różnych dziedzinach, jak matematyka, biologia, neuronauka i uczenie się maszyn. (PAP)

jjj/ agt/

Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.

Czytaj także

  • Fot. materiały prasowe

    Kraków/ Nagrody Narodowego Centrum Nauki 2026 dla młodych naukowców – rozdane

  • Szczecin, 14.10.2026. Rektor Uniwersytetu Szczecińskiego prof. dr hab. Waldemar Tarczyński (L), prof. Paul C.W. Davies (C) oraz promotor prof.dr hab. Mariusz Dąbrowski (P) z Instytutu Fizyki podczas uroczystości na uczelni w Szczecinie, 14 bm. Fizyk kwantowy, kosmolog i popularyzator nauki prof. Paul C.W. Davies z Uniwersytetu Stanowego Arizony otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Szczecińskiego. Wybitny fizyk kwantowy, laureat prestiżowej Nagrody Templetona, od kilkunastu lat wspiera w działalności naukowej i popularyzatorskiej Szczecińską Grupę Kosmologiczną – międzynarodowy zespół badawczy działający w ramach Instytutu Fizyki Uniwersytetu Szczecińskiego. PAP/Marcin Bielecki

    Prof. Paul Davies doktorem honoris causa Uniwersytetu Szczecińskiego

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera