Jak wynika z badań genomowych, udomowienie konopi (Cannabis sativa) prawdopodobnie rozpoczęło się w Chinach około 12 000 lat temu. Wówczas chodziło zapewne o wytwarzanie oleju i włókien. Najstarsze przedmioty wykonane z włókna konopi, znalezione na terenie Chin i Japonii datowane są na 7500 lat.

Jeśli chodzi o odurzanie się, najstarsze ślady chemiczne odkryte na naczyniach i kamieniach w Chinach pochodziły sprzed 2500 lat. Prawdopodobnie chodziło o rytualne wykorzystanie w obrzędach pogrzebowych.

Nowe odkrycie dotyczy czasów o 300 lat wcześniejszych. Gino Caspari z Uniwersytetu w Bernie (Szwajcaria) i jego współpracownicy prowadzili badania w królewskim kurhanie Tunnug 1, położonym w dolinie rzeki Ujuk na południu Syberii, w autonomicznej republice Tuwy w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej. Grobowiec został zbudowany przed tysiącami lat przez koczowniczych i walecznych Scytów (http://dx.doi.org/10.1126/science.aeg3800).

W centralnej części kurhanu naukowcy znaleźli około tysiąca nienaruszonych nasion konopi. Datowanie za pomocą węgla C14 pozwoliło ustalić ich wiek na 2800 lat.

W kurhanie znalezione zostały także ludzkie włosy z tego samego okresu. Analiza metodą spektrometrii masowej wykazała w nich obecność kannabinolu – związku powstającego w wyniku utleniania THC (substancji psychoaktywnej zawartej w konopiach) – a także ślady samego THC. To sugeruje, że osoba do której należał włos, odczuwała efekty psychoaktywne. Nie wiadomo, czy do odurzania wykorzystywano wdychanie dymu, czy też spożywano nasiona konopi. Prawdopodobnie jednak ich użycie miało związek z rytuałem pogrzebowym.

Jedna z hipotez zakłada, że chodziło o wywołanie religijnego uniesienia, druga - że celem było oszołomienie ludzi przeznaczonych do złożenia w ofierze. W kurhanie znaleziono bowiem szczątki dziesiątek ofiarnych koni oraz rozproszone ludzkie kości, mogące sugerować składanie ofiar z ludzi.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ bar/