Znaleziska, datowane na przełom XIII i XIV w., mogą dostarczyć nowych informacji o życiu codziennym, rzemiośle i gospodarce koczowniczych mieszkańców kazachskich stepów.

Odkrycia dokonano w rejonie Bajanaul, gdzie naukowcy natrafili na pozostałości żużlu żelaznego, czyli odpadów powstających podczas wytopu metalu. Badacze przeprowadzili (w Japonii) analizę radiowęglową zachowanych w żużlu resztek węgla drzewnego, które pozwoliły ustalić, że materiał pochodzi ze średniowiecza, a dokładniejsze datowanie wskazuje na XIII i pierwszą połowę XIV wieku.

„Aby w pełni zrozumieć życie społeczności stepowych w czasach Złotej Ordy, nie wystarczy badać historii władców i ośrodków miejskich. Równie istotne aspekty badań historycznych to codzienne życie społeczności koczowniczych, wytwarzanie narzędzi, wykorzystywanie surowców oraz sposoby zaspokajania podstawowych potrzeb. Z tego punktu widzenia odkrycie śladów obróbki żelaza w średniowiecznych osadach koczowniczych ma szczególne znaczenie” – powiedział Ilja Mierc, doktor nauk historycznych, pracownik Centrum Badań Archeologicznych im. Alkeya Margulana przy Uniwersytecie Torajgyrowa w Pawłodarze, cytowany przez Qazinform.

Mierc dodał też, że dotychczasowe badania średniowiecznych stanowisk archeologicznych w północno-wschodniej części historycznego regionu Saryarki koncentrowały się przede wszystkim na kompleksach grobowych i miejscach pochówku. Znacznie mniej uwagi poświęcano osadom zwykłych koczowników i ich działalności produkcyjnej. Analiza składu żużlu może pomóc ustalić, jakich surowców używano i jakimi metodami wytapiano żelazo.

Złota Orda, nazywana również Ułusem Dżocziego, była państwem utworzonym w XIII wieku przez potomków Czyngis-chana, założyciela imperium mongolskiego. Jej początki wiążą się z podbojami Batu-chana, wnuka Czyngis-chana i syna jego najstarszego syna Dżocziego, który w XIII wieku poprowadził wyprawy na zachód, podporządkowując sobie rozległe obszary Europy Wschodniej.

Państwo obejmowało stepy dzisiejszego Kazachstanu, południową Rosję, obszary nad dolną Wołgą oraz część Europy Wschodniej. W XIV wieku należało do najpotężniejszych organizmów politycznych Eurazji, a jego ludność stanowiły różne grupy etniczne, przede wszystkim tureckie i mongolskie. Przestała istnieć w 1502 roku po najeździe wojsk chanatu krymskiego.

Odkrycie w Bajanaul wpisuje się w serię interesujących badań archeologicznych prowadzonych w Kazachstanie w 2026 roku. W październiku w osadzie Kalżyr we wschodniej części kraju, w pobliżu granicy z Chinami, odkryto pozostałości umocnień i zabudowań z VI–VII wieku, fragmenty zdobionego tynku, przepalone ziarna pszenicy i roślin strączkowych oraz rzadką ceramiczną figurkę ptaka.

Z kolei w obwodzie pawłodarskim archeolodzy odnaleźli wyjątkowo dobrze zachowane drewniane przenośne domostwo z okresu kimańsko-kipczackiego (XI-XIII wiek), ustawione na platformie kołowej i przypominające konstrukcją jurtę. W mieście Farab na południu kraju odsłonięto natomiast pozostałości meczetu z XIII–XIV wieku, fragmenty chińskiej ceramiki, monety oraz pierścień z inskrypcją, który prawdopodobnie służył jako pieczęć.(PAP)

wgb/ bar/