Kamienne groty włóczni należą do nielicznych zachowanych śladów najwcześniejszych osadników doliny rzeki Tennessee w Stanach Zjednoczonych. Jak wynika z nowego badania opublikowanego w Journal of Archaeological Method and Theory, narzędzia wykonane z kamienia łupanego mogą dostarczyć informacji o tym, jak ludzie przystosowywali się do nieznanych wcześniej środowisk.

„Mówimy o łowcach-zbieraczach z epoki lodowcowej, którzy (...) żyli w świecie zdominowanym przez mastodonty, mamuty i wszystkie te zwierzęta, które są nam dziś zupełnie nieznane – powiedział prof. Jesse Tune z University of Mississippi. - Groty stanowią tylko niewielki fragment ich życia, ale próbujemy za pośrednictwem tych narzędzi odtworzyć zachowania ówczesnej ludności” – dodał.

Badacze przeanalizowali około 500 grotów włóczni znalezionych w rejonie doliny rzeki Tennessee. Na ich podstawie próbowali dowiedzieć się więcej o życiu przedstawicieli kultur Clovis i Cumberland.

Uważa się, że ludzie związani z kulturą Clovis należeli do najwcześniejszych mieszkańców tego regionu. Najstarsze dowody ich obecności datowane są na około 13,2 tys. lat temu.

Przybywając na nowy teren, nie wiedzieli, gdzie znajdują się zasoby potrzebne do produkcji narzędzi, m.in. złoża krzemienia, skały osadowej szczególnie przydatnej do wytwarzania broni.

Stanowisk archeologicznych związanych z tymi grupami, które można byłoby wykopać i dokładnie zbadać, nie ma zbyt wiele. Zachowało się natomiast bardzo dużo grotów znalezionych w tym regionie. 

Analiza wykazała, że przedstawiciele kultury Clovis często ponownie zaostrzali swoje groty. Zdaniem badaczy może to świadczyć o tym, że starali się oszczędnie gospodarować dostępnymi zasobami. Groty włóczni projektowano jako przedmioty jednorazowego użytku, dlatego zachowanie ludzi Clovis jest interesujące.

Kilkaset lat później w tym samym regionie pojawili się przedstawiciele kultury Cumberland. Mieli już przewagę nad swoimi poprzednikami, bo mogli korzystać z wiedzy o tym, gdzie znajdują się złoża krzemienia i inne potrzebne zasoby.

„Analizując groty Cumberland, możemy ustalić, skąd pochodził surowiec, mniej więcej kiedy żyli ich użytkownicy oraz że danego grotu używano wielokrotnie – powiedział prof. Tune. - Jednocześnie grot rzadko był całkowicie uszkodzony, tak że nie nadawał się już do użytku”.

Zdaniem badaczy większa znajomość terenu pozwalała ludziom kultury Cumberland porzucać groty, które wciąż nadawały się do wykorzystania. Mogło to świadczyć o tym, że lepiej wiedzieli już, gdzie znaleźć nowe surowce i czuli się bardziej swobodnie w znanym sobie środowisku.

„Kiedy myślimy o ludziach, którzy często przemieszczali się z miejsca na miejsce, trzeba pamiętać, że nie mieli zwierząt jucznych. To ograniczało liczbę narzędzi, które mogli wyrzucić, i tych, które mogli ze sobą zabrać” - zauważył współautor badania Shane Miller.

Prof. Tune uważa, że podobne strategiczne wybory podejmują ludzie również dzisiaj.

„Pomyślmy o eksploracji kosmosu. Tak naprawdę nie ma różnicy między łowcami-zbieraczami z epoki lodowcowej a ludźmi wysyłającymi misje i łaziki na Marsa. Wkraczamy na nowy obszar, decydujemy, co zabrać ze sobą, poznajemy dostępne zasoby i stopniowo poszerzamy zakres naszej działalności. To dokładnie ten sam proces” - powiedział. 

Nauka w Polsce 

ekr/ agt/