W nowym badaniu psychologowie wyodrębnili kilka rodzajów praktyk rodzicielskich i sprawdzili, w jaki sposób wiążą się one z problemami emocjonalnymi i behawioralnymi u dzieci. Problemy te zazwyczaj w psychologii dzieli się na tzw. zachowania internalizacyjne, takie jak wycofanie, lęk czy depresja, oraz eksternalizacyjne, do których należą m.in. agresja, zachowania opozycyjne i problemy z koncentracją.

Zespół kierowany przez psycholożkę dr Xiaoye Xu z Uniwersytetu Stanowego Nowego Jorku w Cortland w USA wykazał, że niektóre czynniki związane z rodzicielstwem, w tym niski poziom nadzoru i niekonsekwentne stosowanie zasad, wiązały się z większym prawdopodobieństwem występowania u dzieci takich problemów.

Naukowcy przeanalizowali zachowania ponad 2,7 tys. dzieci w wieku od 5 do 18 lat, korzystając z danych zgromadzonych w programie prowadzonym przez amerykańskie National Institutes of Health. Rodzice wypełniali kwestionariusze dotyczące sposobu wychowywania dzieci oraz ich zachowania.

Na podstawie odpowiedzi badacze wyodrębnili trzy profile rodzicielstwa. Pierwszy charakteryzował się wysokim poziomem tzw. pozytywnego rodzicielstwa i lepszym nadzorem nad dzieckiem. Oznaczało to ciepłą, responsywną opiekę, m.in. chwalenie dziecka za dobre zachowanie i wspierające angażowanie się w jego życie. Dwa pozostałe profile obejmowały: niższy poziom pozytywnego rodzicielstwa przy umiarkowanym poziomie nadzoru lub umiarkowany poziom pozytywnego rodzicielstwa przy słabszym nadzorze.

Najmniej zachowań eksternalizacyjnych i internalizacyjnych obserwowano u dzieci wychowywanych w warunkach wysokiego poziomu pozytywnego rodzicielstwa i dobrego nadzoru.

Analiza wykazała, że z kolei niekonsekwentne stosowanie zasad, czyli sytuacja, gdy rodzice w nieprzewidywalny sposób egzekwują ustalone reguły, wiązało się zarówno z większą liczbą problemów internalizacyjnych, jak i eksternalizacyjnych.

Z kolei słabszy nadzór wiązał się przede wszystkim z większą liczbą problemów eksternalizacyjnych, takich jak agresja czy trudności z koncentracją.

„Dzieci miały na ogół mniej problemów emocjonalnych i behawioralnych, gdy rodzice byli konsekwentnie pozytywnie nastawieni, stosowali stabilne zasady i pozostawali blisko zaangażowani w ich codzienne życie. To przypomnienie, że drobne, codzienne zachowania rodziców mogą się kumulować i prowadzić do znaczących różnic w funkcjonowaniu dzieci» - opisują autorzy publikacji.

Zastrzegają, że wyniki badania nie przedstawiają pełnego obrazu warunków wychowywania dziecka ani wszystkich czynników, które mogą mieć na nie wpływ. Ankiety wypełniały przede wszystkim matki, a w badaniu uczestniczyło tylko 52 ojców. Nie uwzględniono również innych osób, które mogły uczestniczyć w wychowywaniu dzieci.

Naukowcy dysponowali także obrazem relacji rodzic–dziecko w określonym momencie. To z kolei utrudnia ustalenie związku przyczynowo-skutkowego, ponieważ zarówno sposób wychowywania dziecka, jak i jego zachowanie mogą zmieniać się wzajemnie pod swoim wpływem. (PAP)

ekr/ zan/