Badaniem kierowali naukowcy z University of Barcelona. Jak wyjaśnili, hormony jajnikowe, przede wszystkim estradiol i progesteron, zmieniają swoje stężenie w ciągu cyklu miesiączkowego. Od dawna wiadomo, że u części kobiet zmianom tym towarzyszą wahania nastroju. Nie jest jednak jasne, w jaki sposób hormony oddziałują na mechanizmy mózgowe odpowiedzialne za przetwarzanie i kontrolowanie emocji.

Do eksperymentu zaprosili 116 zdrowych kobiet między 18. a 35. rokiem życia, które miały naturalne cykle i nie stosowały hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Na specjalnych goglach oglądały one cyfrowe zdjęcia twarzy wyrażających złość lub radość, a w tym samym czasie autorzy wykonywali im funkcjonalny rezonans magnetyczny mózgu (fMRI). Dodatkowo w próbkach śliny uczestniczek oznaczano stężenia progesteronu i estradiolu.

Zadanie pań polegało na tym, aby reagować na każdą fotografię za pomocą specjalnych przycisków. W pierwszej części badania, widząc twarz radosną, miały wybrać przycisk powiększający zdjęcie, co dawało wrażenie przybliżania się, a przy twarzy rozgniewanej - przycisk zmniejszający (czyli oddalający) obraz.

W drugiej części miały robić odwrotnie: przybliżać twarze wyrażające złość i oddalać radosne. Autorzy określili ten wariant jako trudniejszy emocjonalnie, ponieważ wymagał większej kontroli nad automatycznymi reakcjami.

Okazało się, że im wyższy był u kobiet poziom progesteronu, tym podobniej ich mózg reagował na różne warianty zadania. Dotyczyło to dwóch obszarów: bocznego bieguna czołowego i prążkowia. Panie te deklarowały również gorszy nastrój w ostatnich siedmiu dniach. Badacze pytali je właśnie o taki okres, ponieważ uznali, że ich samopoczucie mogło wtedy pozostawać pod wpływem hormonów mierzonych w momencie eksperymentu.

Z kolei kobiety, u których wzorce aktywności mózgu bardziej się od siebie różniły, miały niższe stężenie progesteronu i deklarowały lepszy nastrój.

Zdaniem autorów może to ujawniać nowy mechanizm łączący wahania hormonów z samopoczuciem. - Choć na podstawie pojedynczego pomiaru nie możemy ustalić związku przyczynowo-skutkowego, nasze odkrycia dotyczące progesteronu są bardzo interesujące - podkreślił główny autor publikacji prof. Macià Buades-Rotger.

Podobnych zależności autorzy nie wykryli w przypadku estradiolu. Zastrzegli jednak, że nie oznacza to, iż hormon ten nie wpływa na mózg ani nastrój. Estradiol trudniej jest dokładnie oznaczyć w ślinie, dlatego zastosowana metoda mogła nie być wystarczająco czuła, by wykryć jego działanie.

Jak podsumowali badacze, uzyskane wyniki mogą pomóc lepiej zrozumieć, dlaczego niektóre kobiety są bardziej wrażliwe na zmiany poziomu hormonów niż inne. W przyszłości wiedza ta może pozwolić na bardziej zindywidualizowane podejście do zaburzeń nastroju związanych z wahaniami hormonalnymi, takich jak przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne (PMDD).

Katarzyna Czechowicz (PAP)

kap/ zan/