W pierwszym rozdziale autor przedstawia wizję społecznego życia nietoperzy. Opisuje m.in. jeden z trzech gatunków pijących krew — wampiry (vampyrium spectrum), które dzielą się pożywieniem na zasadzie „altruizmu odwzajemnionego” - samica odda krew tylko współtowarzyszce, z którą wcześniej dzieliła się krwią.

Z opowieści Yovela można wysnuć wniosek, że zachowania społeczne nietoperzy w dużym stopniu odzwierciedlają funkcjonowanie człowieka w społeczeństwie. Latające ssaki budują zaufanie stopniowo, od przytulania — w celu utrzymania temperatury ciała — przez wzajemną higienę, po ostatni etap bliskości, obejmujący dzielenie się pokarmem. Ponadto nietoperze to istoty społeczne — żyją w koloniach, podobnie, jak człowiek w grupie.

Autor zaznacza też, że nietoperze mają wiele form komunikacji, poza echolokacją, która służy im głównie do orientacji w terenie. Ssaki te wydają dźwięki długie i krótkie, gwizdane lub kojarzące się z ćwierkaniem — w różnych sytuacjach: ogłaszania alarmu, gdy zbliża się drapieżnik, oznaczania swojego terytorium czy przepędzania obcych samców. Czasem męskie osobniki wykorzystują umiejętności wokalne do wabienia samic.

Druga część książki to opowieść m.in. o wspomnianej już echolokacji, czyli o tym, jak nietoperze wykorzystują częstotliwości dźwiękowe (niedostępne dla ludzkiego słuchu) do nawigacji w ciemności. Autor opisał m.in., jak podczas swojej pracy doktorskiej w laboratorium Schnitzlera badał jego teorię dot. obniżania przez nietoperze częstotliwości dźwięków w zależności od prędkości lotu. Wniosek Schnitzlera, będący wynikiem błędu w trakcie badań, okazał się słuszny.

Trzecią część książki Yovel poświecił m.in. poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie, jak powstają nowe gatunki nietoperzy. Dotychczas wykryto 1500 ich gatunków, które stanowią 20 proc. całej populacji ssaków. Autor wskazuje, że w rozpoznawalności kolejnych latających ssaków kluczowa jest hipoteza, zgodnie z którą na ich różnicowanie ma wpływ bariera geograficzna i zdolności sensoryczne — z jednego gatunku mogą wykształcić się dwa odrębne, wskutek zmian zdolności sensorycznych — m.in. emitowania dźwięków niskich i wysokich w zależności od środowiska ich przebywania.

Część czwarta dotyczy m.in. relacji nietoperz-człowiek. Yovel wskazuje, że największym wrogiem nietoperzy - oprócz naturalnych wrogów, tj. sokołów czy myszołowów - są od dziesięcioleci wytworzone przez człowieka turbiny wiatrowe; m.in. przez swoją prędkość wiatru stają równie śmiercionośne dla nietoperzy, co choroby.

Yovel podkreśla, że liczenie znalezionych ciał nietoperzy w okolicach turbin nie odzwierciedla skali problemu, bo ssaki te mogą po doznaniu „barotraumy” kontynuować swój lot jeszcze przez kilka dni, zanim umrą w innym miejscu. Badacze próbują opracować technologie, które miałyby odstraszyć zwierzęta od przelatywania w okolicach turbin, poprzez np. potężne dźwięki lub światła, które mogłyby być zastosowane w dronach.

Yovel, dokonując refleksji nad bytem i przyszłością nietoperzy, powołuje się na  artykuł „Jak to jest być nietoperzem?” Thomasa Nagela z 1974 r., który wpłynął na badanie zagadnienia świadomości organizmów w neuronauce.

Autor opisuje, że badacz dostrzega nietoperza jako przykład stworzenia, które nigdy nie zostanie poznane „od wewnątrz”. „Nawet bez uciekania się do refleksji filozoficznej każdy, kto spędził trochę czasu w zamkniętej przestrzeni z podekscytowanym nietoperzem, wie, co to znaczy spotkać fundamentalnie obcą formę życia” - cytuje.

Marcelina Bednarska (PAP)