Cechy i doświadczenia takie jak optymizm, pozytywne nastawienie oraz wdzięczność są coraz częściej wiązane ze zdrowiem serca.

Naukowcy pod kierunkiem prof. Rosalby (Rose) Hernandez z University of Illinois Urbana-Champaign (USA) przeanalizowali wyniki 18 badań oceniających skuteczność interwencji z zakresu psychologii pozytywnej (np. prowadzenie dziennika wdzięczności czy trening optymizmu) oraz praktyk uważności (mindfulness), mających na celu poprawę zdrowia psychicznego lub fizycznego.

Programy nauczające tych technik znacznie różniły się sposobem realizacji. Niektóre bazowały na ściśle zaplanowanych sesjach telefonicznych, prowadzeniu dziennika w połączeniu z krótkimi, okresowymi konsultacjami, a także na narzędziach cyfrowych, takich jak aplikacje i wiadomości tekstowe. Inne obejmowały interaktywne spotkania grupowe w formie stacjonarnej bądź podejścia hybrydowe, łączące zajęcia bezpośrednie z narzędziami online i sesjami wirtualnymi.

Większość programów obejmowała cotygodniowe sesje oraz zadania wykonywane przez uczestników w domu w celu utrwalenia zdobytej wiedzy. Programy trwały przeważnie 6-12 tygodni, a grupy objęte badaniami liczyły od 50 do 200 dorosłych osób, u których stwierdzono już podwyższone ryzyko sercowo-naczyniowe, w tym niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca lub inne schorzenia. Uczestnicy zazwyczaj byli w przedziale wiekowym od blisko 60 lat do ok. 65. roku życia.

„W grupach pacjentów z nadciśnieniem tętniczym oraz po ostrym zespole wieńcowym programy oparte na praktyce uważności (mindfulness), realizowane w ciągu ośmiu tygodni, prowadziły do obniżenia skurczowego ciśnienia krwi oraz zmniejszenia poziomu markerów stanu zapalnego, takich jak białko C-reaktywne o wysokiej czułości (hs-CRP) i fibrynogen” – poinformowała prof. Hernandez.

Jedne z najlepszych efektów przyniósł 12-tygodniowy program dotyczący praktyk duchowych i wykorzystujący technologie cyfrowe. Skurczowe ciśnienie krwi (mierzone standardowym mankietem) spadło u jego uczestników o 7,6 punktu.

Prof. Hernandez przypomniała, że wcześniejsze badania z zakresu psychologii pozytywnej przeważnie nie określały jednoznacznie, jak często ani jak długo ludzie powinni stosować te techniki, aby uzyskać korzyści zdrowotne. Jej zespół chciał to ustalić.

Okazało się, że programy zakładające częstszy kontakt z uczestnikami zazwyczaj przynosiły najbardziej widoczne korzyści fizjologiczne.

Z kolei najbardziej znaczące zmiany w zachowaniu przyniósł ośmiotygodniowy program prowadzony za pośrednictwem komunikatora WhatsApp, łączący cotygodniowe sesje z codziennymi drobnymi zadaniami. Uczestników zachęcano do zwiększenia aktywności fizycznej, poprawy nawyków żywieniowych oraz przyjmowania leków zgodnie z zaleceniami.

Inny program, w którym zastosowano dialog motywujący, przyczynił się do zwiększenia aktywności pacjentów kardiologicznych o 1800 kroków dziennie, a także poprawił przestrzeganie zaleceń dotyczących przyjmowania leków. Dla porównania programy oparte na uważności (mindfulness) wpłynęły korzystnie na aktywność fizyczną i dietę, jednak nie przyniosły takiej samej poprawy w zakresie przestrzegania zaleceń lekowych.

Na poprawę wskaźników fizjologicznych, czyli np. obniżenie ciśnienia krwi, zmniejszenie stanu zapalnego i poprawę funkcjonowania śródbłonka naczyń najskuteczniej wpływały intensywne programy trwające 8–12 tygodni. Jednak do utrwalenia zmiany behawioralnej konieczny może być dalszy, mniej intensywny udział w zajęciach, oceniła prof. Hernandez.

Zdaniem badaczki obserwacje te potwierdzają korzyści płynące z włączania strategii psychologii pozytywnej do długoterminowej profilaktyki, a nawet leczenia chorób układu krążenia. (PAP)

jjj/ bar/