Analizę przeprowadzili naukowcy z King Khaled Eye Specialist Hospital and Research Center w Rijadzie w Arabii Saudyjskiej. Wyniki przedstawili podczas 44. Kongresu European Society of Cataract and Refractive Surgeons (ESCRS) w Londynie.

Autorzy zebrali wyniki 41 wcześniejszych badań obejmujących łącznie miliony osób. Sprawdzali związki między chorobami oczu a narażeniem na kilka rodzajów zanieczyszczeń powietrza: pyły PM2,5 i PM10, dwutlenek azotu, dwutlenek siarki, ozon oraz tlenek węgla.

Najbardziej jednoznaczne wyniki dotyczyły PM2,5. Cząstki te są obecne w spalinach samochodowych, dymie oraz zanieczyszczeniach pochodzących z przemysłu. Dzięki niewielkim rozmiarom (poniżej 2,5 mikrometra) mogą przenikać głęboko do układu oddechowego, a część z nich także do krwiobiegu.

Przegląd wykazał, że wraz ze wzrostem narażenia na PM2,5 rosło ryzyko jaskry. W najbardziej zanieczyszczonych rejonach prawdopodobieństwo występowania tej choroby było nawet o 70 proc. wyższe niż na obszarach o najmniejszym zanieczyszczeniu.

Autorzy stwierdzili również związek między większym zanieczyszczeniem powietrza a zaćmą. Według ich obliczeń wraz ze wzrostem ekspozycji ryzyko jaskry rosło średnio o ok. 8 proc., a zaćmy - o ok. 4 proc.

Jaskra to grupa chorób, w których dochodzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego łączącego oko z mózgiem. Nieleczona może stopniowo prowadzić do nieodwracalnej utraty wzroku. W przypadku zaćmy mętnieje natomiast soczewka oka, przez co widzenie staje się mniej wyraźne. Obie choroby występują częściej u osób starszych.

Naukowcy przypuszczają, że jednym z mechanizmów mogących łączyć je z zanieczyszczeniem powietrza jest przewlekły stan zapalny i stres oksydacyjny, czyli zaburzenie równowagi między powstawaniem reaktywnych cząsteczek a zdolnością organizmu do ich neutralizowania.

Podkreślili, że oczy mają bezpośredni kontakt z zanieczyszczonym powietrzem. Jego składniki mogą oddziaływać na film łzowy, spojówkę i rogówkę.

Znacznie mniej jednoznaczne okazały się wyniki dotyczące zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem (AMD). Część analizowanych przez autorów badań wskazywała na jej związek z zanieczyszczeniem powietrza, ale rezultaty nie były spójne. Słabsze były też korelacje między ryzykiem chorób oczu a innymi zanieczyszczeniami, m.in. dwutlenkiem azotu i ozonem.

Autorzy podkreślili, że potrzebne są dalsze analizy, zwłaszcza w regionach o bardzo złej jakości powietrza. Zaznaczyli też, że uzyskane wyniki nie dowodzą bezpośredniego wpływu zanieczyszczeń na rozwój chorób oczu. Uwzględnione prace miały charakter obserwacyjny, więc pokazują jedynie związek między ekspozycją a występowaniem tych schorzeń i nie pozwalają całkowicie wykluczyć wpływu innych czynników.

Ich zdaniem wyniki stanowią jednak kolejny argument przemawiający za ograniczaniem zanieczyszczenia powietrza. Jego szkodliwy wpływ na układ oddechowy i sercowo-naczyniowy jest dobrze udokumentowany, a nowe wyniki wskazują, że może ono mieć znaczenie także dla zdrowia oczu.

Katarzyna Czechowicz (PAP)

kap/ agt/