- Przez większą część paleocenu i eocenu (od 66 do 34 milionów lat temu) region dzisiejszej Anatolii i Półwyspu Bałkańskiego tworzył odizolowany archipelag dużych i małych wysp, przypominający współczesną Indonezję. Ten egzotyczny ląd, nazwany Bałkanatolią, słynął dotychczas wyłącznie z osobliwej i zróżnicowanej wyspiarskiej fauny ssaków, obejmującej unikalne formy naczelnych, nietoperzy, torbaczy oraz inne specyficzne gatunki. Współczesna im fauna gadów tego obszaru pozostawała dotąd całkowicie nieznana – opowiadał PAP dr hab. Georgios Georgalis z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN.

Teraz, w ramach nowych badań, naukowcy z Polski, Niemiec, USA, Turcji i Francji opisali w artykule w czasopiśmie „Scientific Reports” pierwszą jaszczurkę z Bałkanatolii.

- Ku wielkiemu zaskoczeniu należała ona do iguan – grupy, która obecnie ma dość rozległy zasięg, ale nie występuje na szerszym obszarze Anatolii. Iguany nie występują obecnie również w Europie, ale zapisy kopalne wyraźnie wskazują, że były obecne na tym kontynencie w eocenie. W związku z tym nowe znalezisko iguany z Bałkanatolii interpretuje się jako wynik „rozprzestrzeniania się drogą morską” z Europy, prawdopodobnie ułatwionego przez dryfowanie zwierząt w pniach drzew po wystąpieniu tsunami – wyjaśniał paleobiolog i pierwszy autor wspomnianej publikacji.

Jak podał, odnaleziony materiał kopalny jest dość fragmentaryczny, co uniemożliwia dokładniejszą identyfikację gatunkową i morfologię zewnętrzną tego zwierzęcia. – Niemniej jednak zęby iguan charakteryzują się specyficznym uzębieniem (posiadają trzy wyraźne „guzki” na wierzchu). Dlatego nawet ten niewielki fragment skamieniałości jednoznacznie wskazuje na obecność iguany w Bałkanatolii po raz pierwszy – podkreślił.

Georgalis dodał, że cecha ta jest niezwykle rzadka, a u innych iguan niemal całkowicie nieobecna. Jak mówił, występuje jedynie u niektórych wymarłych i współczesnych grup iguan z Francji i obu Ameryk, co wskazuje, że paleobiogeografia tej grupy w eocenie była znacznie bardziej zagadkowa, niż wcześniej sądzono. - Spodziewamy się, że trwające prace terenowe w tym regionie pozwolą na odnalezienie pełniejszych szczątków kopalnych iguany anatolijskiej, co umożliwi dokładniejsze interpretacje dotyczące jej anatomii i taksonomii – wyraził przekonanie badacz.

Ponadto, jak mówił, ten sam scenariusz migracyjny - dryfowanie zwierząt na pniach drzew – jest obecnie wykorzystywany do wyjaśnienia współczesnego rozmieszczenia geograficznego iguan na odległych wyspach Oceanu Spokojnego oraz na Morzu Karaibskim. – Nowe odkrycie z Turcji stanowi kolejny dowód na niezwykłe zdolności iguan do udanej migracji za ocean i kolonizowania odległych lądów oraz wysp oceanicznych w trakcie ich historii ewolucyjnej – podsumował Georgalis. Badania były prowadzone w ramach grantu finansowanego ze środków NCN. (PAP)

akp/ zan/