Wyprawa odbyła się na pokładzie żaglowca szkolnego STS „Generał Zaruski”. Rozpoczęła się dwa tygodnie temu w fińskim porcie Turku. Na pokładzie jednostki znalazło się łącznie 25 osób, w tym 12 studentów i doktorantów Uniwersytetu Wrocławskiego, 5 nauczycieli akademickich, 2 profesjonalnych edukatorów oraz 6 członków załogi stałej pod dowództwem kapitana Adama Walczukiewicza.

Wyprawa koncentrowała się m.in. na interpretacji struktur impaktowych, czyli śladów po uderzeniach w Ziemię ciał niebieskich, a także śladów dawnych zlodowaceń oraz procesów geologicznych charakterystycznych dla obszaru Fennoskandii (obszar obejmujący Półwysep Skandynawski, Finlandię, Karelię i Półwysep Kolski).

Jak przekazała PAP dr Magdalena Modelska z Instytutu Nauk Geologicznych UWr i organizatorka ekspedycji, jej uczestnicy prowadzili prace terenowe na obszarach Finlandii, Wysp Alandzkich i Szwecji.

- Badawcza część wyprawy koncentrowała się na dokumentowaniu procesów geologicznych zachodzących w skali regionalnej i lokalnej. W obrębie krateru meteorytowego Lumparn pobrano próbki brekcji impaktowych występujących w alandzkich granitach rapakiwi, opracowano profile gleb inicjalnych rozwijających się na skałach krystalicznych oraz pobrano próbki osadów z dna Zatoki Lumparn. Prace prowadzono również w rejonie krateru uderzeniowego Dellen, gdzie zespoły terenowe zebrały próbki skał przeobrażonych podczas impaktu i opracowały kolejne profile glebowe - powiedziała PAP dr Modelska.

Przekazała również, że uczestnicy dokumentowali zróżnicowanie litologiczne i mineralogiczne odwiedzanych obszarów. W trakcie desantów pontonowych pobierano próbki granitognejsów, amfibolitów, gnejsów, pegmatytów oraz skał wzbogaconych w siarczki. Poszukiwano m.in. allanitu, czyli krzemianu ziem rzadkich, siarczków złotonośnych oraz pegmatytów z potencjalną mineralizacją berylową. Ostatnie stanowisko geologiczne wyprawy obejmowało niezwykle rzadko powstające aktualnie na Ziemi karbonatyty w rejonie półwyspu Naantali.

W trakcie wyprawy obserwowano wypiętrzanie glacjoizostatyczne Fennoskandii. A jak podkreśliła dr Modelska, rejs miał również wymiar społeczny i popularyzatorski. - Uczestnicy obserwowali, w jaki sposób mieszkańcy wybrzeży przez setki lat adaptowali się do zmian poziomu morza związanych z wynoszeniem Fennoskandii. Szczególnie widoczne było to podczas żeglugi wzdłuż szwedzkiego wybrzeża oraz w rejonie wysp Brämön czy Lövgrund. Wyprawa pozwoliła połączyć naukową interpretację krajobrazu z refleksją nad relacją człowieka, morza i zmieniającego się środowiska - oceniła badaczka.

Według niej, żaglowiec stał się też przestrzenią obserwacji społecznych. Rejs stworzył warunki do badań socjologicznych nad dynamiką relacji w załodze, funkcjonowaniem grupy w ograniczonej przestrzeni oraz współpracą uczestników w sytuacjach wymagających odpowiedzialności, adaptacji i wzajemnego zaufania. - W tym sensie wyprawa miała nie tylko charakter edukacyjny i badawczy, lecz także społeczny, pokazując żeglugę jako szczególne środowisko kształtowania relacji, komunikacji i pracy zespołowej - powiedziała dr Modelska.

Testem dla załogi były wymagające morskie warunki: stroma fala i silnym przeciwny wiatr.

Jak podkreślili wrocławscy naukowcy, projekt nie kończy się wraz z zakończeniem rejsu. Przed studentami i naukowcami kolejny etap prac: badania laboratoryjne przywiezionych próbek, ich szczegółowa interpretacja oraz przygotowanie publikacji naukowych. Zapowiedzieli, że materiał zebrany podczas wyprawy będzie podstawą dalszych analiz geologicznych, gleboznawczych i środowiskowych, a także opracowań podsumowujących znaczenie odwiedzonych stanowisk dla zrozumienia procesów kształtujących obszar Fennoskandii.

W grudniu odbędzie się również premiera filmu dokumentalnego, który jest relacją z ekspedycji.

Instytut Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego to jedna z największych i najbardziej renomowanych placówek badawczo-dydaktycznych w Polsce w dziedzinie nauk o Ziemi. Tradycja wrocławskiej geologii sięga 1811 roku. Instytut realizuje przełomowe projekty krajowe i międzynarodowe, dysponując nowoczesnym zapleczem laboratoryjnym i kształcąc przyszłe kadry geologiczne, inżynierskie oraz geoturystyczne.

Serwis Nauka w Polsce objął ekspedycję patronatem medialnym. (PAP)

kak/ agt/