Aborygeński lud GunaiKurnai opiekuje się regionem Gippsland i południowymi Alpami Wiktoriańskimi. Na ich ziemiach znajdują się jaskinie, w których - według XIX-wiecznych opisów etnograficznych i przekazów ustnych - odprawiano rytuały uzdrawiające i związane z rzucaniem klątw.

Archeolodzy wykazali, że jedną z tych jaskiń, Cloggs Cave, rdzenna ludność odwiedzała w takich właśnie celach przez ostatnie 25 tysięcy lat.

„Dawni przodkowie ludu GunaiKurnai wybierali kępy traw z otaczającego krajobrazu, przynosili je do jaskini Cloggs Cave, rozkładali cienkimi warstwami i spalali. Z czasem kolejne osady przykrywały spalone warstwy, dzięki czemu zachowały się one jedna na drugiej przez tysiące lat” – powiedziała dr Elle Grono, badaczka z Australian National University i główna autorka pracy opublikowanej w czasopiśmie „Frontiers in Environmental Archaeology” (doi:10.3389/fearc.2026.1871928).

Wraz z naukowcami z Australii, Francji i Nowej Zelandii przeanalizowała fitolity, mikroskopijne struktury krzemionkowe powstające w tkankach roślin, które wydobyto z osadów zalegających w Cloggs Cave.

Prace przeprowadzono na wniosek rdzennej ludności, której przedstawiciele uczestniczyli w projektowaniu badań, wykopaliskach i interpretacji wyników.

„W przeciwieństwie do pyłku przenoszonego przez wiatr lub owady, fitolity zwykle pozostają dokładnie tam, gdzie rozkłada się roślina. W jaskini nie rosną żadne rośliny z powodu braku światła, dlatego znalezione fitolity musieli przynieść ludzie albo zwierzęta, na przykład oposy na sierści lub w odchodach” – wyjaśniła dr Grono.

Badacze skupili się na częściowo spalonych strukturach pochodzących z warstw popiołu. Takie ślady mogły powstać wyłącznie w wyniku działalności ludzi.

Zidentyfikowano tysiące fitolitów, które pochodziły z dwóch wykopów o głębokości 1,5 i 2,3 metra. Górne warstwy osadów składały się z 73 cienkich warstw popiołu, pozostawionych przez ludzi między około 4,4 tys. a 1,6 tys. lat temu.

Łącznie badacze zidentyfikowali 29 typów fitolitów pochodzących z różnych grup roślin. Najliczniejsze, stanowiące nawet 97 proc., pochodziły z traw.

„Fitolity znalezione w Cloggs Cave to różne części roślin: łodyg, liści, kwiatów i korzeni. Oznacza to, że do jaskini przynoszono całe kępy traw, również ich niejadalne fragmenty” – podkreśliła Grono.

Prawie jedna piąta wszystkich fitolitów, do 18 proc., nosiła ślady spalenia lub stopienia. Ich obecność we wszystkich datowanych warstwach wskazuje, że przez 25 tys. lat ludzie regularnie przynosili do jaskini rośliny i spalali je na miejscu.

Prof. Bruno David z Monash University, który kierował wykopaliskami, podkreśla, że wyniki są zgodne z tradycją przekazywaną przez społeczność GunaiKurnai.

„Spalanie traw odpowiada tradycyjnym praktykom ludu GunaiKurnai, w których popiół wykorzystywano podczas rytuałów magicznych (…). Znaleźliśmy także inne pozostałości roślinne, między innymi przycięte drewniane patyki z drzew z rodzaju Casuarina pokryte tłuszczem, pochodzące z głębszych i starszych warstw. Świadczy to o tym, że odprawiano tam również inne rytuały z wykorzystaniem roślin drzewiastych” – wyjaśnił badacz. (PAP)

ekr/ zan/