Zapalenie przyzębia (paradontoza) to infekcja bakteryjna tkanek otaczających zęby. Jest jedną z najczęstszych przewlekłych chorób zapalnych i najważniejszą przyczyną utraty zębów u dorosłych. Główną przyczyną zapalenia przyzębia jest płytka nazębna – bakteryjny biofilm, który odkłada się na zębach w wyniku niedostatecznej higieny jamy ustnej. Choroba wywołuje odpowiedź immunologiczną, która stopniowo niszczy tkanki i kość. Typowe objawy to obrzęk i krwawienie dziąseł, nieświeży oddech oraz odsłanianie szyjek zębowych. Nieleczone zapalenie przyzębia może prowadzić do utraty zębów.

Wśród czynników przyspieszających rozwój choroby wymienia się palenie tytoniu, uwarunkowania genetyczne, zmiany hormonalne, cukrzycę oraz stres.

Leczenie paradontozy wymaga pomocy lekarza dentysty lub periodontologa. Główne metody leczenia to skaling (usuwanie kamienia płytki nazębnej), kiretaż (oczyszczanie głębokich kieszonek dziąsłowych), a skrajnych przypadkach – antybiotykoterapia lub zabiegi chirurgiczne (w tym regeneracja tkanek).

Bardzo ważna jest profilaktyka - dokładne szczotkowanie zębów co najmniej dwa razy dziennie, nitkowanie przestrzeni międzyzębowych, stosowanie płynów do płukania jamy ustnej oraz wizyty kontrolne i profesjonalne czyszczenie zębów w gabinecie stomatologicznym co 6 miesięcy.

Z myślą o leczeniu paradontozy naukowcy z Sichuan University (Chiny) pod kierownictwem dr. Geru Zhanga, prof. Yunfenga Lina i prof. Xiaoxiao Cai opracowali nanoterapię opartą na DNA. Nanoplatforma DNA Cur-de-tFNA dostarcza do tkanek przyzębia jednocześnie kurkuminę (żółtą przeciwzapalną substancję otrzymywaną z kurkumy) i defensynę (peptyd o właściwościach bakteriobójczych), aby zwalczać bakterie przyzębia, zmniejszać stan zapalny i wspomagać regenerację kości (https://doi.org/10.1038/s41368-026-00439-2).

Poprzez umieszczenie obu związków w nanostrukturze DNA, zespół dążył do stworzenia bardziej kompleksowego podejścia do leczenia zapalenia przyzębia.

Działanie Cur-de-tFNA przetestowano na ludzkich komórkach macierzystych więzadła ozębnej (PDLSC). Aktywność przeciwbakteryjną kompleksu przetestowano przeciwko głównym patogenom przyzębia, a jego działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne i regeneracyjne kości oceniono w komórkach PDLSC stymulowanych lipopolisacharydami za pomocą testów molekularnych i komórkowych.

Skuteczność i bezpieczeństwo terapeutyczne były badane na szczurzym modelu zapalenia przyzębia, z użyciem metod obrazowania, analizy histologicznej i testów molekularnych.

Nanokompleks Cur-de-tFNA wykazał silne działanie przeciwbakteryjne przeciwko kluczowym drobnoustrojom chorobotwórczym, hamował stres oksydacyjny i sygnalizację zapalną poprzez hamowanie szlaku TLR4/NF-κB oraz promował ekspresję białek zaangażowanych w tworzenie kości.

U szczurów z zapaleniem przyzębia leczenie zmniejszyło utratę tkanki kostnej wyrostka zębodołowego, ograniczyło uszkodzenia zapalne, zmniejszyło aktywność osteoklastów oraz zwiększyło odkładanie się kolagenu i tworzenie nowej tkanki kostnej.

„Nośnik DNA zwiększył stabilność i wychwyt komórkowy kurkuminy, jednocześnie chroniąc defensynę przed degradacją, umożliwiając obu środkom terapeutycznym skuteczniejsze działanie” – wskazał prof. Yunfeng Lin. Prof. Xiaoxiao Cai dodał: „W rezultacie nanoplatforma zapewniła silniejsze działanie przeciwdrobnoustrojowe, lepszą kontrolę stanu zapalnego i lepsze zachowanie tkanek przyzębia w modelach przedklinicznych”.

Ze względu na biodegradowalność naturalnych kwasów nukleinowych, nośnik charakteryzował się doskonałą biozgodnością i korzystnym profilem bezpieczeństwa. Jak podkreślają autorzy, chociaż wyniki badań ograniczają się na razie do badań laboratoryjnych i na zwierzętach, wskazują one na obiecujący nowy kierunek w leczeniu zapalenia przyzębia. Jeśli badania kliniczne potwierdzą skuteczność nowej terapii, wielofunkcyjne nanoplatformy DNA, takie jak Cur-de-tFNA, mogłyby nie tylko hamować postęp choroby, ale także wspomagać regenerację uszkodzonych tkanek przyzębia.

Ta sama strategia może ostatecznie okazać się cenna w przypadku innych schorzeń obejmujących przewlekły stan zapalny, zakażenie bakteryjne i utratę tkanki kostnej.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ bar/