W rozmowie o chorobie najczęściej pojawiają się objawy, leki, rokowanie i skutki uboczne leczenia. Jest jednak jeszcze jedna sfera, znacznie rzadziej obecna w gabinecie lekarskim: życie intymne. Od niego także zależy stan pacjenta, bo wpływa na samopoczucie, relacje, poczucie atrakcyjności i jakość codziennego życia. Choroby przewlekłe oraz ich leczenie często prowadzą bowiem do problemów seksualnych, które mogą osłabiać samoocenę, bliskość z partnerem i zaufanie do procesu leczenia.

Tym problemem zajęli się naukowcy z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, Politechniki Rzeszowskiej oraz Politechniki Łódzkiej. Wyniki opublikowali w czasopiśmie „Frontiers in Psychology” (doi: 10.3389/fpsyg.2026.1766006). Badacze porównali dwie grupy pacjentów: osoby żyjące z HIV i pacjentów z rakiem płuca. W badaniu wzięło udział 191 osób, w tym 104 osoby z HIV i 87 osób z rakiem płuca.

Choć są to różne choroby, obie mogą silnie wpływać na życie intymne. Osoby z HIV mierzą się często z lękiem przed zakażeniem partnera, poczuciem winy, obawą przed odrzuceniem i napięciem związanym z ujawnieniem choroby. U pacjentów z rakiem płuca częściej na pierwszy plan wysuwają się ograniczenia fizyczne: osłabienie, duszność, zmęczenie, skutki leczenia i pogorszenie kondycji. Drogi do problemów są więc różne, ale skutki emocjonalne bywają podobne: spadek pożądania, mniejsze poczucie atrakcyjności i trudność w utrzymaniu bliskości.

Badacze sprawdzali, czy osoby żyjące z HIV i pacjenci z rakiem płuca różnią się pod względem jakości życia seksualnego i to, jaką rolę odgrywają wiek, wykształcenie, sytuacja finansowa i relacja z partnerem. Wykorzystali do tego standardowe kwestionariusze oceniające funkcjonowanie seksualne kobiet i mężczyzn oraz subiektywną ocenę życia intymnego.

Wyniki nie sprowadzały się do prostej zależności od samej diagnozy.

W zakresie erekcji i pożądania seksualnego mężczyźni żyjący z HIV uzyskali lepsze wyniki niż pacjenci z rakiem płuca. Także u kobiet z HIV badania wykazały wyższe wskaźniki pożądania seksualnego niż u kobiet z rakiem płuca. Badacze podsumowują, że osoby żyjące z HIV odczuwały ogólnie wyższy poziom funkcjonowania seksualnego i lepszą jakość życia seksualnego niż pacjenci z rakiem płuca, choć różnice nie były jednakowe w każdej grupie i dla obu płci.

Bardzo ważne okazały się także czynniki społeczne. Starszy wiek wiązał się u mężczyzn z gorszymi wynikami w kilku obszarach funkcjonowania seksualnego, a u kobiet z rakiem płuca z niższym pożądaniem i ogólnym funkcjonowaniem seksualnym. Wyższe wykształcenie łączyło się z lepszą jakością życia seksualnego, prawdopodobnie dzięki większej świadomości zdrowotnej, lepszemu dostępowi do informacji i łatwiejszemu korzystaniu z pomocy. Podobny wpływ miała sytuacja finansowa: osoby oceniające ją jako dobrą lub bardzo dobrą osiągały wyższe wyniki niż badani w trudniejszej sytuacji materialnej.

Znaczenie miała również relacja z partnerem. U kobiet lepsze wyniki częściej osiągały osoby pozostające w relacji, a słabsze te, które nie były w związku. Pokazuje to, że seksualność nie sprowadza się do sprawności biologicznej. To także więź, poczucie akceptacji, bezpieczeństwo i możliwość rozmowy o potrzebach - komentują autorzy analiz.

Autorzy badania przypominają, że seksualność pacjenta nie jest dodatkiem do leczenia, lecz częścią jakości życia. Gdy lekarz i pacjent o niej nie rozmawiają, łatwo przeoczyć ważny obszar cierpienia. Naukowcy podkreślają, że zdrowie seksualne powinno być stałym elementem opieki nad osobami z chorobami przewlekłymi, obok leczenia objawów, kontroli choroby i wsparcia psychicznego. (PAP)

kmp/ zan/