W latach 2007–2022 na amerykańskie oddziały ratunkowe trafiło ponad 240 tys. dzieci w wieku 0-5 lat z zatruciami i obrażeniami spowodowanymi przez domowe środki czystości. „Oznacza to, że jeden taki wypadek zdarza się co 35 minut” – stwierdzili naukowcy z Centrum Badań nad Urazami i Polityką Zdrowotną (CIRP) przy Nationwide Children’s Hospital (USA). CRIP to instytucja naukowa, która działa globalnie na rzecz ograniczenia liczby zgonów i przypadków niepełnosprawności wśród dzieci z powodu wypadków. Wyniki wspomnianych badań opublikowano w czasopiśmie „Pediatrics” (https://publications.aap.org/pediatrics/article-abstract/doi/10.1542/peds.2025-074551/206975/Cleaning-Product-Related-Injuries-Treated-in-US?redirectedFrom=fulltext).

Podobny raport dotyczący zagrożeń związanych z chemią gospodarczą naukowcy z CIRP opublikowali 19 lat temu. Wówczas głównymi „winnymi” zatruć i poparzeń dzieci były wybielacze, ale od tego czasu na rynek weszły nowe produkty, m.in. kapsułki do prania, które pojawiły się w 2012 r. Dziś to z ich powodu dzieci najczęściej trafiają na oddziały ratunkowe.

Kapsułki są obecnie powodem 33 proc. wszystkich wypadków dzieci – ten wskaźnik gwałtownie wzrósł po ich wprowadzeniu, osiągnął szczyt w 2015 r., a potem nieco spadał do 2022 r. „Spadek może wynikać z wdrożenia w 2015 r. środków bezpieczeństwa, w tym opakowań zabezpieczonych przed dostępem dzieci (…) oraz stosowanej w kapsułkach folii o opóźnionym rozpuszczaniu i gorzkim smaku. Jednak chociaż odsetek takich przypadków spadł, w 2022 r. wciąż były główną przyczyną ogólnego wskaźnika zgłoszeń związanych z detergentami” – powiedziała specjalistka w dziedzinie zdrowia publicznego i główna autorka badania Rebecca McAdams.

Dodała, że najwięcej poszkodowanych dzieci to maluchy w wieku 1-2 lat, bo kolorowe opakowania ze środkami czyszczącymi lub kapsułki przypominające żelki i cukierki zachęcają je do dotykania detergentów i wkładania ich do buzi. „Wynika to prawdopodobnie z czynników rozwojowych. Małe dzieci odkrywają świat, wkładając przedmioty do ust, ale nie potrafią (…) rozpoznać potencjalnego zagrożenia” – powiedziała McAdams.

Drugie na liście najbardziej niebezpiecznych środków czyszczących dla dzieci są środki czyszczące w butelkach ze spryskiwaczem. „Nasza poprzednia analiza wskazała takie butelki jako główne źródło wypadków związanych ze środkami czyszczącymi u małych dzieci w latach 1990–2006, prawdopodobnie ze względu na ich dostępność w domach i łatwość użycia” – powiedziała współautorka badania dr Lara McKenzie.

Teraz wypadki spowodowane środkami w takich pojemnikach stanowią 28 proc. wszystkich interwencji lekarskich u dzieci w USA. W większości takich przypadków rodzice zgłaszają się na oddziały ratunkowe i ostre dyżury z dziećmi, które mają poparzone lub podrażnione oczy. Środki w sprayu wywoływały też u małych pacjentów oparzenia chemiczne, zatrucia i alergie.

Najczęściej jednak lekarze zajmowali się maluchami, które środki chemii gospodarczej połknęły, a diagnozą było zwykle zatrucie. 7 proc. dzieci było z tego powodu hospitalizowanych – to o ponad 5 proc. więcej niż w poprzednim badaniu.

Naukowcy z CRIP podpowiedzieli, jak rodzice i opiekunowie mogą chronić dzieci przed wypadkami związanymi z chemią gospodarczą. Środki czyszczące i detergenty należy przechowywać poza zasięgiem dzieci (na wysokich półkach i w zamkniętych szafkach) i odkładać na miejsce od razu po użyciu w oryginalnie zamykanych butelkach lub pudełkach (wielu producentów pakuje je w pojemniki z zabezpieczeniami). Ważne jest zachowanie oryginalnego opakowania z etykietą ze składem, a w razie, gdyby dziecko jednak połknęło specyfik lub spryskało się nim – niezwłoczny kontakt z numerem alarmowym lub przewiezienie dziecka na SOR.

Jak podał Uniwersytet Jagielloński, Pracownia Informacji Toksykologicznej i Analiz Laboratoryjnych Collegium Medicum UJ co roku odnotowuje ok. 200 zatruć środkami chemii gospodarczej. (PAP)

abu/ zan/