O wpływie mediów społecznościowych na zdrowie psychiczne młodzieży dyskutowano podczas VII Festiwalu Książki Psychologicznej, który odbył się w końcu marca br. w Sopocie pod hasłem „Niepewność – Nowe Technologie – Kryzys Psychiczny”. Tegoroczna edycja wydarzenia koncentrowała się m.in. na wpływie nowych technologii na zdrowie psychiczne oraz funkcjonowanie młodych ludzi.

– Gdybyśmy funkcjonowali wyłącznie w mediach społecznościowych, moglibyśmy mieć wrażenie, że świat jest bardzo negatywny. To może sprzyjać pogorszeniu nastroju, a nawet prowadzić do depresji – mówiła podczas jednej z debat psycholożka dr Ewa Międzobrodzka, zajmująca się wpływem mediów cyfrowych na funkcjonowanie dzieci i młodzieży.

Jak zaznaczyła, najnowsza metaanaliza 153 badań podłużnych, przygotowana przez zespół badaczy z Australii, pokazuje istotny związek między korzystaniem z mediów cyfrowych a zdrowiem psychicznym młodzieży.

Metaanaliza objęła badania prowadzone w różnych krajach i populacjach osób do 18. roku życia. Wykazano, że większa intensywność korzystania z mediów cyfrowych wiąże się m.in. z wyższym poziomem objawów depresyjnych i lękowych, problemami behawioralnymi oraz niższym dobrostanem psychicznym.

Autorzy podkreślają, że zależność ta ma charakter dwukierunkowy: gorsze samopoczucie może prowadzić do częstszego korzystania z mediów, a intensywne korzystanie z mediów może nasilać problemy psychiczne.

Jak podkreśliła dr Międzobrodzka, znaczenie tej metaanalizy polega m.in. na tym, że opiera się na badaniach podłużnych, które pozwalają śledzić zmiany w czasie i ostrożniej wnioskować o relacjach przyczynowo-skutkowych.

Jednocześnie – jak dodała – sama kończy obecnie przegląd literatury naukowej dotyczącej wpływu mediów cyfrowych na młodzież. Wskazuje on, że istotnym czynnikiem różnicującym ryzyko jest status socjoekonomiczny.

– Z dotychczasowych analiz wynika, że młodzież z niższym statusem socjoekonomicznym może częściej korzystać z mediów społecznościowych i doświadczać bardziej negatywnych konsekwencji korzystania z nich, jeśli chodzi o rozwój poznawczy – powiedziała.

Ekspertka wyjaśniła, że może to wynikać m.in. z ograniczonych zasobów edukacyjnych w rodzinie, mniejszej kontroli rodzicielskiej czy większego obciążenia rodziców pracą. Jednocześnie podkreśliła, że kluczową rolę odgrywa jakość relacji w rodzinie.

– Niezależnie od statusu socjoekonomicznego bardzo ważna jest relacja dziecka z rodzicami – zaznaczyła.

Badania wskazują również, że znaczenie ma nie tylko czas spędzany w mediach, ale także sposób korzystania – np. bierne przeglądanie treści, kontakt z negatywnymi materiałami czy porównywanie się z innymi użytkownikami.

W trakcie festiwalu zwracano także uwagę na rosnącą rolę regulacji dotyczących funkcjonowania platform cyfrowych oraz ochrony najmłodszych użytkowników internetu. Jak zauważyła dr Międzybrodzka, w Stanach Zjednoczonych zapadają pierwsze wyroki dotyczące odpowiedzialności platform za bezpieczeństwo dzieci w sieci, co może prowadzić do zmian w zakresie weryfikacji wieku użytkowników i kontroli treści.

Festiwal Książki Psychologicznej w Sopocie jest cyklicznym wydarzeniem organizowanym przez wydawnictwo Smak Słowa, popularyzującym wiedzę psychologiczną i integrującym środowisko badaczy oraz praktyków. Tegoroczna edycja poświęcona była m.in. zdrowiu psychicznemu młodzieży, relacjom społecznym oraz wyzwaniom związanym z cyfryzacją życia codziennego.

Dyskusje koncentrowały się m.in. wokół książki 10 zasad cyfrowego wychowania, autorstwa Jean M. Twenge, która podejmuje temat wpływu technologii cyfrowych na rozwój dzieci i młodzieży.

Eksperci podkreślają, że choć związek między mediami społecznościowymi a zdrowiem psychicznym młodzieży jest złożony, rośnie liczba badań wskazujących na potrzebę bardziej świadomego i ograniczonego korzystania z tych narzędzi, szczególnie wśród najmłodszych użytkowników.

Anna Mikołajczyk-Kłębek, Nauka w Polsce

wl/ zan/ agt/