Stare, niezaburzone lasy borealne mogą być o wiele ważniejsze dla Ziemi i klimatu niż sądzono - podkreślają autorzy nowej publikacji, naukowcy z ośrodków w Szwecji, USA, Niemczech i Chinach.

Badali oni obecne w Szwecji lasy borealne o charakterze zbliżonym do naturalnego i lasy wtórne.

Las wtórny oznacza las lub obszar leśny, który odrósł po pozyskaniu drewna lub wylesieniu.

Z kolei lasy borealne, znane jako tajga, to największy lądowy biom na Ziemi, stanowiący ok. jednej piątej światowych lasów. Ciągnie się on przez północną Eurazję i Amerykę Północną. Jak przypomnieli autorzy analiz, lasy te grają kluczową rolę w pochłanianiu niemal 30 proc. emisji dwutlenku węgla (CO2), wygenerowanego w związku z aktywnością ludzi. A jednak coraz bardziej intensywnie wykorzystuje się je jako źródło drewna i opału (biomasy). W europejskich lasach borealnych intensywne praktyki zarządzania, takie jak zręby, przerzedzanie, dosadzanie gatunków szybkorosnących, stosowanie substancji nawożących, drenaż i inne zabiegi dotyczące gleby mają sprzyjać pozyskaniu dużej ilości i dobrej jakości drewna. Mimo tego wpływ tych praktyk na procesy wiązania węgla w długiej perspektywie pozostaje nieznany.

Nie ma zbyt wielu obserwacji niezaburzonych lasów naturalnych. A to nie pomaga ocenić, jak przemiana tych lasów w lasy wtórne wpływa na ich możliwości i skalę wiązania węgla.

Eksperci prognozują, że potrzeba pozyskiwania drewna z lasów na północy (także jako surowca energetycznego) będzie rosła. I podkreślają, jak ważne - wobec tej perspektywy - jest zrozumienie wszelkich konsekwencji przekształcania północnych lasów pierwotnych. I tego, jak ta praktyka wpłynie na gromadzenie węgla.

Dr Didac Pascual z Uniwersytetu Lund (Szwecja) i jego współpracownicy sięgnęli do oficjalnych szwedzkich baz danych (Swedish National Forest Inventory NFI oraz Swedish National Forest Soil Inventory) i do danych z badań terenowych. Dzięki temu oszacowali skalę wiązania węgla w szwedzkich lasach o charakterze zbliżonym do pierwotnego i sprawdzili, na ile się ona różni od procesów w lasach wtórnych (poddanych gospodarce leśnej) w tym samym regionie.

Naukowcy zmierzyli ilość węgla w różnych elementach systemu: roślinach, martwym drewnie, glebach, a także w produktach z pozyskanego drewna. Następnie oszacowali całkowitą ilość magazynowanego węgla. Ostatecznie ustalili, że lasy pierwotne gromadziły łącznie ok 72 proc. węgla więcej niż wtórne lasy gospodarcze.

Ważne w bilansie okazały się gleby, stanowiące potężny rezerwuar węgla. To one odpowiadały za dużą część różnicy pomiędzy oboma typami lasów. W sumie, biorąc pod uwagę tereny Szwecji, lasy pierwotne gromadziły w przeliczeniu na metr kwadratowy o 9,9 kg węgla więcej niż wtórne lasy gospodarcze. To od 2,7 do 8 razy więcej węgla niż szacowano dotychczas.

Naukowcy sugerują, że - wobec praktyk przekształcania borealnych lasów naturalnych - w lasy wtórne - konsekwencje zmian klimatu mogą być znacznie bardziej poważne niż sądzono. (PAP)

zan/ agt/