Raport powstał w oparciu o ankiety przeprowadzone między lipcem a wrześniem 2025 r. w jednostkach kultury studenckiej, które działają przy uczelniach wyższych w 12 miastach akademickich (w Białymstoku, Gdańsku, Gliwicach, Kielcach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Olsztynie, Poznaniu, Siedlcach, Toruniu i Wrocławiu), w których studiuje ok. 767 tys. osób.

Z raportu wynika, że w zespoły artystyczne i projekty kulturalne w ankietowanych podmiotach zaangażowanych jest ponad 2,2 tys. studentów, natomiast w jednostkach zatrudnionych jest 351 osób, w tym pracowników etatowych, instruktorów, artystów, realizatorów i edukatorów.

Na uczelniach objętych badaniem funkcjonuje ponad 70 zespołów (m.in. teatralnych, tanecznych, muzycznych), które łącznie organizują ok. 2100 wydarzeń artystycznych rocznie. Jednostki kultury studenckiej prowadzą ponadto: pięć rozgłośni radiowych, trzy kanały telewizyjne i jeden magazyn.

Instytucje objęte raportem mają do dyspozycji w sumie 75 sal widowiskowych, warsztatowych, konferencyjnych, tanecznych, muzycznych i innych o łącznej powierzchni 22,2 tys. mkw.

- Kultura studencka jest potrzebna, aby rozwijać społeczeństwo obywatelskie, aby młodzi, a w przyszłości dorośli, byli nie tylko świadomymi odbiorcami i twórcami kultury, ale przede wszystkim uczestnikami życia społecznego - podsumowała dyrektorka Akademickiego Centrum Kultury i Mediów UMCS Chatka Żaka Izabela Pastuszko.

Akademickie instytucje kultury – w ocenie autorów badania – pozwalają studentom rozwijać umiejętność interpersonalne, pracy w zespole, rozwiązywania konfliktów, występowania na scenie, autoprezentacji, radzenia sobie z napięciem. - To uczy pracy projektowej, co przydaje się nie tylko w kulturze, ale też w innych dziedzinach życia – dodała Pastuszko.

Stwierdziła, że kultura studencka jest niezbędna do „budowania społeczeństwa świadomych młodych ludzi”. – Młodzi, którzy angażują się w projekty artystyczne, zmieniają się. Są pewniejsi siebie, bardziej otwarci, rozwijają się jako ludzie – powiedziała.

Jej zdaniem udział np. w grupach teatralnych może też budować poczucie wspólnoty i być formą autoterapii. - Wspólne przeżywanie to też forma autoterapii, tak ważnej w dobie kryzysu psychicznego - powiedziała.

- Z ankiet przeprowadzonych wśród ok. 200 studentów i doktorantów wynika ponadto, że osoby angażujące się w działania kulturalne na uczelniach, jak własne zespoły muzyczne, taneczne i teatralne, rzadziej decydują się na przerwanie studiów – podkreśliła Pastuszko.

Zdaniem twórców raportu głównym problemem kultury studenckiej jest położenie na styku resortów nauki i kultury.

- Ustawa o prowadzeniu i organizowaniu działalności kulturalnej nie uwzględnia akademickich centrów kultury, które podlegają poszczególnym uczelniom i przez to nie mogą korzystać z dofinansowań dostępnych np. dla jednostek podległych samorządom – powiedziała dyrektor. Dodała, że brak stabilnego finansowania utrudnia rozwój kultury studenckiej.

Twórcy raportu postulują m.in. stabilne umocowanie kultury studenckiej w politykach publicznych; określenie zadań, kompetencji i zasad finansowania w regulacjach krajowych; wprowadzenie programów grantowych i wieloletnich mechanizmów finansowania; uwzględnienie kultury studenckiej w strategiach rozwoju uczelni wyższych; stworzenie dedykowanego jej programu ogólnopolskiego i Polskiego Centrum Kultury Studenckiej.

- Kultura studencka dotyczy dużej grupy młodych ludzi, dlatego powinna być formalnie usankcjonowana w polityce państwa – zaznaczyła Pastuszko.

Ogólnopolskie Forum Kultury Studenckiej jest platformą wymiany doświadczeń, która skupia instytucje, organizacje i osoby zaangażowane w tworzenie oraz popularyzację kultury studenckiej. Forum inicjuje badania, buduje sieć współpracy i przygotowuje gruntu pod centralny program wsparcia kultury studenckiej. Inicjatywę koordynuje Akademickie Centrum Kultury i Mediów UMCS Chatka Żaka w Lublinie.

Według GUS w roku akademickim 2024/2025 w Polsce funkcjonowały 352 uczelnie i blisko 1,3 mln studentów. (PAP)

pin/ zan/