Wbrew dotychczasowym poglądom biofilmy bakteryjne są ważnym składnikiem najczęściej występujących, szczawianowo-wapniowych kamieni nerkowych – informuje pismo „PNAS”.
Częstość występowania kamicy nerkowej rośnie w ostatnich dekadach na całym świecie, a w ciągu całego życia zapada na nią co 11 osoba. Czynniki ryzyka, takie jak historia rodzinna, zespół metaboliczny i niskie spożycie płynów, są silnie powiązane ze zwiększoną częstością występowania kamieni nerkowych, przy czym nawroty niektórych rodzajów kamicy zdarzają się nawet w 80 proc. przypadków.
Zgodnie z tradycyjną wiedzą medyczną bakterie przyczyniają się jedynie do powstawania kamieni struwitowych (fosforanowo-magnezowo-amonowych), podczas gdy większość rodzajów kamieni nerkowych uważa się za pozbawione bakterii i „niezakaźne”. Kamica struwitowa stanowi tylko 2 do 6 proc. wszystkich przypadków kamicy moczowej, a wywołują ją prawdopodobnie bakterie takie jak Proteus, wytwarzające enzym ureazę, która katalizuje hydrolizę mocznika.
Aż ponad 70 proc. wszystkich kamieni nerkowych stanowią kamienie szczawianowo-wapniowe.
Naukowcy z amerykańskich uczelni - University of California Los Angeles, University of Illinois oraz Washington University - wykazali, że właśnie w przypadku kamieni szczawianowo-wapniowych istotną częścią ich wewnętrznej struktury jest biofilm bakteryjny. Niektóre bakterie pobrane z takich kamieni można hodować w laboratorium.
Dotychczas zakładano, że typowe kamienie moczowe powstają ze skupiska nieorganicznych kryształów, których powstawaniu sprzyjają podwyższone stężenia rozpuszczonych składników.
Jak jednak pokazały obrazy uzyskane dzięki mikroskopii elektronowej i fluorescencyjnej, kamienie szczawianowo-wapniowe złożone są z organiczno-nieorganicznego, polikrystalicznego biokompozytu. Biofilmy bakteryjne są wplecione pomiędzy polikrystaliczne warstwy mineralne, także u pacjentów bez współistniejących zakażeń dróg moczowych.
Podobną architekturę biofilmu bakteryjnego zaobserwowano także na powierzchniach fragmentów kamieni uzyskanych metodą litotrypsji (rozbijania kamieni w ciele pacjenta), co sugeruje, że bakterie są nieodłącznym elementem procesu kamicy nerkowej.
Obserwacje te mogą wyjaśniać nawroty kamieni nerkowych u niektórych pacjentów, a także zakażenia spowodowane fragmentacją kamieni.
Zdaniem autorów dzięki poznaniu związku bakterii z powstawaniem kamieni moczowych można będzie w przyszłości lepiej leczyć kamicę, jak i związane z nią zakażenia układu moczowego.
Paweł Wernicki (PAP)
pmw/ bar/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.
