Wilk to duży, żyjący w grupach rodzinnych, drapieżnik z rodziny psowatych. Historycznie zasięg występowania tego gatunku obejmował całą północną półkulę, jednak celowa eksterminacja doprowadziła do jego zaniku w wielu regionach świata. Dzięki wprowadzeniu ochrony gatunkowej, po dekadach tępienia gatunek ten powrócił jednak do niemal wszystkich krajów Europy. W Polsce jest ściśle chroniony od 1998 roku, co pozwoliło na odtworzenie jego populacji w całym kraju.

Naukowcy od lat dużą wagę przykładają do rozwikłania zagadek związanych z interakcjami wilków z populacjami ich ofiar. Obecnie szczególnego znaczenia nabierają analizy, skupiające się na wpływie klimatu na populacje ofiar, a co za tym idzie, na skład pokarmu i sposoby żerowania drapieżników. Nowych informacji na ten temat dostarczyły analizy przeprowadzone przez brytyjsko-polski zespół naukowców, w którym uczestniczyli naukowcy z Wielkiej Brytanii i Polski - z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. Wyniki ich badań ukazały się właśnie w czasopiśmie „Ecology Letters”.

Naukowcy porównali zęby kilkudziesięciu kopalnych wilków z Wysp Brytyjskich oraz współczesnych wilków zamieszkujących Polskę. Analizie poddano powierzchnię przedtrzonowców żuchw drapieżników pod kątem mikrouszkodzeń szkliwa. Badania takie wskazują m.in. na udział w diecie twardych elementów, takich jak kości. Wilki kopalne pochodziły z dwóch interglacjałów, czyli okresów pomiędzy zlodowaceniami, mających odmienne warunki klimatyczne i środowiskowe. Ostatni interglacjał, zwany eemskim (w powszechnie używanej przez paleobiologów skali morskich pięter izotopowych określany kodem MIS 5e) był okresem ocieplenia. Na Wyspach Brytyjskich średnie temperatury lipca były wówczas od 3 do 5 st. C wyższe niż obecnie. W tym czasie dominującym środowiskiem były lasy, a wśród dostępnych dla wilków zdobyczy znajdowały się słonie leśne, nosorożce wąskonose, hipopotamy, dziki, jelenie olbrzymie, daniele, tury i żubry stepowe.

Z kolei klimat przedostatniego interglacjału (oznaczanego kodem MIS 7a-c) był zdecydowanie chłodniejszy. Znaczące obszary pokrywały wówczas siedliska trawiaste przeplatane słabo zwartymi drzewostanami. Do gatunków, które mogły stać się pokarmem wilków, należały wówczas m.in. mamuty, konie, osły stepowe i kilka gatunków kopalnych nosorożców.

Analizy wykazały, że kopalne wilki z interglacjału MIS 7a–c spożywały znacznie mniej twardego pokarmu, niż wilki żyjące w interglacjale MIS 5e oraz współcześnie. Ten wzorzec wskazuje na zmianę diety między okresami interglacjalnymi. Badacze przewidują, że dalsze ocieplenie klimatu jeszcze bardziej zmniejszy pokrywę śnieżną, co będzie miało konsekwencje dla funkcjonowania ekosystemów w skali globalnej. Krótsze zimy prawdopodobnie zmienią dynamikę relacji wilk-ofiara, prowadząc na przykład do intensyfikacji drapieżnictwa na niektórych gatunkach oraz zmniejszenia dostępności padliny zimą, co będzie miało negatywne konsekwencje dla padlinożerców.

– Wyniki tych badań dają wgląd w długofalowe zmiany składu pokarmu wilków – podkreśla współautor badań dr hab. Sabina Nowak, profesorka Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego i prezeska Stowarzyszenia dla Natury „Wilk”. – Dzięki nim wiemy, że są to drapieżniki plastyczne i adaptujące się do zmian składu gatunkowego zespołu ofiar.

Analizy brytyjsko-polskiego zespołu są kolejnym projektem, w którym wykazano istotne zmiany układów ekologicznych wiążące się ze zmianami klimatu. Naukowcy podkreślają, że wiedza na temat tych mechanizmów powinna być uwzględniana w planach ochrony gatunków.

Badania były współfinansowane z grantu Opus NCN, kierowanego przez dr hab. Sabinę Nowak, prof. UW. (PAP)

zan/