W latach 2022-2024 opisywano w działaniu NCBR problemy. W mediach pojawiały się publikacje opisujące wykryte nieprawidłowości i próby wyłudzenia środków. W październiku 2023 r. roku zaś NIK stwierdziła liczne nieprawidłowości w procesie przygotowania i organizacji naboru wniosków o dofinansowanie w konkursie "Szybka Ścieżka – Innowacje Cyfrowe", a także na etapie wyboru projektów. Według NIK NCBR nie przestrzegało regulaminu konkursu oraz własnych wewnętrznych regulacji. W marcu ub.r. Prokuratora Regionalna w Warszawie wszczęła śledztwo w sprawie NCBR.

"Moją rolę jako szefa instytucji było zaadresowanie wszystkich istniejących problemów oraz wypracowanie trwałych rozwiązań" - wskazał we wtorek prof. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.

Aby zażegnać swoje problemy, pod koniec ubiegłego roku NCBR zatwierdziło dwa ważne dokumenty, które mają pozwolić centrum na "nowe otwarcie". Jednym z nich jest strategia organizacji NCBR na lata 2025-2030. Prof. Małachowski wyjaśnił, że strategia NCBR zakłada, że centrum ma rozwijać gospodarkę opartą na wiedzy. NCBR przedstawiać ma narzędzia, programy, działania, które pomogą krajowi iść w tym kierunku.

Drugim ważnym dokumentem jest plan naprawczy. Wicedyrektorka NCBR Bożena Lublińska-Kasprzak wyjaśniła, że plan naprawczy powstał w wyniku rekomendacji resortów nadzorujących NCBR: ministerstwa nauki i szkolnictwa wyższego (NCBR podlega MNiSW od marca 2024 r.) oraz resortu nadzorującego NCBR w zakresie realizacji funduszy europejskich, czyli Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.

"Przeanalizowaliśmy kilkadziesiąt raportów audytowych (...) W szczególności pochyliliśmy się na raportami z lat 2022-24, bo tutaj było najwięcej zidentyfikowanych problemów. Problemy te dotyczyły między innymi braku odpowiedniej procedur czy braku nadzoru nad procedurami" - powiedziała Bożena Lublińska-Kasprzak. Dodała, że kwestie systemowe, które trzeba było dopracować, "dotyczyły np. braku bardzo jasno klarownie zaadresowanych kwestii związanych np. z konfliktem interesów organizacji".

Wymieniła, że wśród podjętych działań jest m.in. naprawa procedur. "Wprowadzamy też cały pakiet szkoleń dla naszych pracowników, które wzmocnią ich wiedzę np. o kwestiach związanych z konfliktem interesów, kwestii antykorupcyjnych czy sposobu realizacji procedur i nadzoru nad procedurami". NCBR poinformował również, że usprawnia i rozbudowuje systemy informatyczne, by działać szybciej, sprawniej i zgodnie z procedurami.

Prof. Małachowski dodał, że NCBR skupia się na analizie działania kadr. "Musimy przygotować nasze kadry do współpracy, do bycia transparentnym, do bycia terminowym, responsywnym, identyfikującym problemy i zgłaszającym je" - poinformował.

Dyrektor zaznaczył, że w ramach poprawy działania centrum ważna jest też identyfikacja strategicznych obszarów, na których skupi się centrum. "Dawanie wszystkim to dawanie nikomu" - dodał. Zapowiedział, że te strategiczne kierunki będą uzgodnione we współpracy z rządem.

Zastrzegł, że NCBR może też reagować bezpośrednio w odpowiedzi na pojawiające się wyzwania. "Jeżeli widzimy, że identyfikowane są problemy z np. z gospodarką wodną - to zgłaszamy program Hydrostrateg. Jeżeli widzimy, że jest problem z poprawą agrokultury, to zgłaszamy tutaj program Agrostrateg. Wiemy, że za chwileczkę przed nami jako krajem jest wprowadzenie technologii jądrowej. W związku z tym już w tej chwili pracujemy nad programem strategicznym pod hasłem Nukleostrateg. Chcemy go ukierunkować do przygotowania polskich kadr, które będą odpowiedzialne za nadzór za wprowadzanie funkcjonowanie eksploatacji systemów opartych na technologiach jądrowych" - wymienił.

NCBR to powołana w 2007 r. agencja wykonawcza, powołana do realizacji zadań z zakresu polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa. Ma ona wspierać polskie jednostki naukowe i przedsiębiorstwa w tworzeniu i wdrażaniu wyników badań. (PAP)

Nauka w Polsce

lt/ zan/