Jak wyjaśniał prof. Wróbel, każda z siatkówek oczu ma oddzielne i dość duże pole widzenia. Jednak w rzeczywistości za pomocą jednej siatkówki widzimy obszar wielkości paznokcia kciuka. "Widzimy za pomocą takiego 4-stopniowego tunelu. Cała reszta pola widzenia jest nieuświadomiona" - mówił wykładowca.

Reszta siatkówki służy do tego, że gdy w polu widzenia coś się pojawi, to system komórkowy naprowadza te dwie centralne, 4-stopniowe "klatki" do tego miejsca, byśmy mogli je zobaczyć. "W głowie układa się obraz tego, co widzimy, dlatego mamy poczucie, że widzimy wszystko" - tłumaczył wykładowca.

To, w jaki sposób postrzegamy świat i jak funkcjonuje nasz układ wzrokowy pokazuje tzw. doświadczenie "aha", które odnosi się w większym stopniu do układu czuciowego. Kiedy dotykamy jakiegoś przedmiotu, którego nie widzimy, to na podstawie kilku dotknięć możemy stwierdzić czego dotykamy i wiemy jak to wygląda. Podobnie funkcjonuje nasz układ wzrokowy - opowiadał naukowiec. Pomimo, że widzimy tyle, co paznokieć kciuka, to za chwilę możemy zerknąć w drugie miejsce i w ten sposób układamy całość obrazu - dodał.

Jak wyjaśniał prof. Wróbel, przez siatkówkę dostaje się 100 mld bitów informacji na sekundę, z czego świadomie odbieramy jedynie 100 bitów. Jedynie 1 milionową część informacji, które "wchodzą" przez nasze zmysły możemy sobie uświadomić - podkreślił.

Obraz, który pada na siatkówkę oka jest w sposób nieświadomy i automatyczny przetwarzany na reakcję. "Większość informacji wzrokowych, które wchodzą przez siatkówkę, +wychodzi+ poprzez nieświadome reakcje ruchowe" - wyjaśniał naukowiec.

Zazwyczaj uświadomienie sobie informacji wzrokowej nie jest wcale potrzebne. "Gdy chodzę wokół krzesła, to dobrze bym się o nie nie przewrócił. Wcale nie muszę wiedzieć, że ono tu stoi. Najważniejsze, by mój układ ruchowy tak manewrował, bym przechodził obok krzesła" - mówił wykładowca. Poza tym nie jest możliwe byśmy wszystko odbierali i robili świadomie. "Gdybym zastanawiał się, jak ruszać odpowiednimi mięśniami, by zgiąć rękę to nie starczyłoby mi zdolności umysłowych, by to wszystko pogodzić" - dodał.

Profesor wyjaśniał również dlaczego różne osoby patrząc na ten sam obraz widzą zupełnie różne elementy. Najlepszym przykładem może być znane złudzenie optyczne (dostępne na stronie www.zludzenia.pl/14,3,15.html <http://www.zludzenia.pl/14,3,15.html> ). Dorosłe osoby dostrzegają na rysunku dwa ludzkie ciała. Pięcioletnie dzieci pytane o to, co widzą na obrazku, odpowiadają, że widzą kilka delfinków.

Jak tłumaczył naukowiec, jeśli często patrzymy na jeden obraz to w rzeczywistości nasz mózg w pewien sposób się go wyucza. "Wtedy między sąsiednimi komórkami tworzą się specjalne połączenia międzykomórkowe. Właśnie takie połączenia powodują, że niektóre kształty dostrzegamy łatwiej niż inne" - wyjaśniał prof. Wróbel.

Ponieważ mózg każdego człowieka jest inny, widzimy to, co przez dłuższy czas obserwowaliśmy i czego zdążyliśmy się nauczyć. Przez całe życie możemy tworzyć nowe połączenia i w ten sposób uczyć się nowych obrazów. Jednak takie połączenia międzykomórkowe nie trwają wiecznie. Te, których używamy rzadko rozluźniają się i zanikają. Jak tłumaczył naukowiec, w korze skroniowej dolnej mamy zespół komórek, które odpowiadają za rozpoznawanie twarzy. Ludzie, którzy kochają psy, dzięki tym komórkom mogą rozpoznawać np. psie pyski.

"Widzenie, to nie jest tworzenie fotografii gdzieś w mózgu. Jest to umiejętność połączenia informacji, która przez siatkówki przychodzi do mózgu, z informacją pochodzącą z aparatu czuciowego. To wszystko razem daje nam świadomość otaczającego świata i własnej obecności w nim" - podsumował naukowiec.

Wykład w warszawskim Pałacu Staszica był odbył się w ramach cyklu spotkań otwartych "Wszechnicy" PAN.

PAP - Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska

agt/