Ponad 1,4 tys. biologów i biochemików z 49 krajów świata, w tym dwóch laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie chemii, bierze udział w trwającym od soboty w Warszawie 29. Kongresie Federacji Europejskich Towarzystw Biochemicznych http://www.febs2004.pl Obrady zakończą się 1 lipca.

Większość uczestników kongresu pochodzi z krajów należących do Federacji Europejskich Towarzystw Biochemicznych, zrzeszającej ok. 40 tys. członków. W Warszawie są także uczeni z krajów pozaeuropejskich, m.in. z USA i Japonii.

Reprezentacja polskich naukowców liczy ponad 500 osób, z czego spora część to młodzi naukowcy. Wyjątkowo liczna jest też łączna reprezentacja pozostałych krajów Europy Środkowo-Wschodniej - to aż 259 osób.

Wśród polskich uczestników konferencji są wybitni polscy biochemicy, m.in.: prof. Andrzej Jerzmanowski z Uniwersytetu Warszawskiego, prof. Jan Barciszewski z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu, prof. Jacek Otlewski z Uniwersytetu Wrocławskiego, prof. Ryszard Gryglewski z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezes PAN prof. Andrzej Legocki oraz prof. Aleksander Koj z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Obrady podzielone są na sześć bloków tematycznych: świat DNA, świat RNA, białka i peptydy, biochemia komórki, biochemia środowiskowa oraz biomedycyna. Jeden z wykładów plenarnych wygłosił Polak, wybitny specjalista w dziedzinie farmakologii, a szczególnie wpływu tlenku azotu na kurczliwość naczyń krwionośnych, prof. Ryszard Gryglewski.

W Warszawie goszczą także dwaj laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie chemii - prof. Kurt Wuethrich, uhonorowany w 2002 roku za rozwój spektroskopii magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR) w określaniu trójwymiarowej struktury biologicznych makrocząsteczek w roztworze, oraz prof. Sidney Altman, nagrodzony w 1989 roku za odkrycie katalitycznych właściwości RNA.

Szwajcar Kurt Wuethrich, który jako pierwszy podał strukturę mysiego białka prionowego dzięki użyciu metody NMR, wygłosił wykład inauguracyjny na temat zastosowania jądrowego rezonansu magnetycznego w badaniu struktury białek.

Wuethrich jest obecnie profesorem biofizyki w Eidgenossische Technische Hochschule w Zurychu oraz biologii strukturalnej w The Scripps Research Institute (La Jolla, USA). Jego główne zainteresowania badawcze to strukturalna biologia molekularna oraz strukturalna i funkcjonalna genomika.

Dzięki jego pracom na początku lat 80. stało się możliwe badanie białek metodą rezonansu magnetycznego (NMR) o dużej rozdzielczości. Rozwinął metodę wyznaczania stałych punktów w cząsteczce białka oraz wyznaczania pomiędzy nimi odległości. W ten sposób daje się obliczyć trójwymiarową strukturę danego białka.

Zespół Wuethricha rozszyfrował budowę ponad 50 białek i kwasów nukleinowych - między innymi cyklosporyny A - leku stosowanego przy przeszczepach - oraz prionów myszy, człowieka i bydła - patologicznych białek, które są odpowiedzialne za chorobę szalonych krów.

Sidney Altman, Amerykanin urodzony w Kanadzie, profesor Uniwersytetu Yale, odebrał nagrodę wspólnie z prof. Thomasem Cechem z Uniwersytetu Colorado. W latach 70. obaj naukowcy prowadzili niezależnie badania nad tym, jak genetyczny kod DNA jest transkrybowany w RNA.

Ocenia się, że odkrycie katalitycznych właściwości RNA pomóc może w stworzeniu odpornych na wirusy roślin oraz w leczeniu infekcji wirusowych u ludzi. Futuryści przewidują nawet, że dzięki odkryciu Altmana i Cecha możliwe będzie leczenie niektórych chorób o podłożu genetycznym.

Kongres Federacji Europejskich Towarzystw Biochemicznych organizowany jest co roku w różnych krajach europejskich. W Polsce odbywa się po raz drugi. Po raz pierwszy zorganizowano go w 1966 roku w Warszawie.

* Nauka w Polsce - Joanna Poros *

28 czerwca 2004