Zmodyfikowane bakterie mogą pomóc w zwalczaniu lekoopornych biofilmów, które są źródłem jednego z najczęstszych i najbardziej śmiertelnych zakażeń szpitalnych - informuje EBioMedicine
Pacjentom szpitali, którzy nie są w stanie samodzielnie oddychać, wprowadza się do tchawicy specjalną rurkę, podłączoną do respiratora, który cyklicznie wtłacza powietrze do płuc, po czym pozwala na wydech dzięki naturalnej sprężystości płuc. To tak zwana intubacja. Niestety, w ciągu zaledwie kilku dni szkodliwe bakterie kolonizują wnętrze rurki, tworząc śluzowatą warstwę ochronną, zwaną biofilmem.
Podawane dożylnie antybiotyki mają trudności z przeniknięciem do biofilmu, co prowadzi do nawracających infekcji. U pacjentów zaintubowanych to częsta przyczyna tzw. respiratorowego zapalenia płuc (VAP). Około 1/4 takich przypadków wywołuje Pseudomonas aeruginosa – bakteria często oporna na działanie wielu rodzajów antybiotyków. Wywołane przez nią infekcje należą do najtrudniejszych do wyleczenia.
Eksperymentalna terapia polega na inhalacji genetycznie zmodyfikowanych bakterii, zaprojektowanych tak, aby atakowały warstwy lekoopornych szczepów Pseudomonas aeruginosa, które rozwijają się na powierzchni rurek intubacyjnych.
Naukowcy Centre for Genomic Regulation (CRG) oraz Hospital Clínic-IDIBAPS w Barcelonie (Hiszpania) wykorzystali Mycoplasma pneumoniae – specyficzny rodzaj bakterii pozbawionej ściany komórkowej, która w warunkach naturalnych wywołuje łagodne infekcje płuc, ale dzięki inżynierii genetycznej została przekształcona w formę nieszkodliwą dla ludzi.
Zmodyfikowane mykoplazmy zostały wyposażone w geny odpowiedzialne za rozkładanie cukrów spajających biofilm, a także w toksyny, które działają wybiórczo wyłącznie na Pseudomonas aeruginosa.
Podczas badań laboratoryjnych „żywy lek” doprowadził do zmniejszenia grubości biofilmów tworzonych przez antybiotykooporne bakterie Pseudomonas aeruginosa w płucach świń.
Wcześniej skuteczność zmodyfikowanej mykoplazmy w zwalczaniu biofilmów wykazano u myszy, jednak płuca świń pod względem rozmiaru, struktury oraz odpowiedzi immunologicznej są znacznie bardziej zbliżone do ludzkich niż mysie.
To pierwsze badanie, w którym wykazano, że lek można podawać za pomocą nebulizatora – urządzenia medycznego, z którego korzystaliby też pacjenci. Wdychanie „żywego leku” pozwoliło zredukować grubość biofilmu wewnątrz rurek intubacyjnych z 6,08 do 3,67 mikrometra, co oznacza zmniejszenie jego grubości o około 40 proc.
„Nasze badanie wpisuje się w nową dziedzinę medycyny, określaną mianem żywych bioterapeutyków (ang. live biotherapeutics). W tym przypadku wzięliśmy bakterię naturalnie przystosowaną do środowiska płuc i przeprogramowaliśmy ją tak, aby zamiast wywoływać uszkodzenia, dostarczała cząsteczki o działaniu terapeutycznym. To strategia »konia trojańskiego« wymierzona w chorobę” – wyjaśniła dr Irene Rodríguez-Arce, jedna z głównych autorek badania.
Podczas późniejszego badania płuc nie stwierdzono żadnych uszkodzeń wywołanych przez zmodyfikowaną bakterię. Terapia nie miała również uchwytnego wpływu na naturalną florę bakteryjną dróg oddechowych zwierząt, co sugeruje, że działa wybiórczo na bakterie z rodzaju Pseudomonas.
Autorzy twierdzą, że uzyskane wyniki uzasadniają przeprowadzenie w przyszłości pierwszych badań nad bezpieczeństwem tej metody u ludzi. Połączenie „żywego leku” z dożylnie podawanymi antybiotykami lub dalsze modyfikacje cząsteczek rozpuszczających biofilmy mogłyby jeszcze bardziej zwiększyć skuteczność tej eksperymentalnej terapii.
„Jestem przekonany, że dzięki odpowiednim modyfikacjom ładunku przenoszonego przez bakterie-nośniki moglibyśmy całkowicie rozpuścić biofilmy na powierzchni rurek intubacyjnych i całkowicie wyeliminować infekcje wywołane przez P. aeruginosa” – wyjaśnił prof. Luis Serrano, współautor badania, cytowany w materiale prasowym. Zespół naukowy z CRG pracuje również nad wersjami „żywego leku”, które mogłyby znaleźć zastosowanie w zwalczaniu zwłóknienia płuc oraz nowotworów płuc.
Paweł Wernicki (PAP)
pmw/ bar/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.