Randomizowane badanie kliniczne przeprowadzili naukowcy z University of Pennsylvania oraz University of Southern California (USA). Jak się okazało, dwukrotne przeprowadzenie badań przesiewowych w kierunku trzech powszechnych infekcji przenoszonych drogą płciową (STI) u kobiet w ciąży – połączone z odpowiednim leczeniem – wiązało się z obniżeniem ryzyka przedwczesnego porodu o 23 proc. w porównaniu ze standardową opieką medyczną.

Oznacza to, że wśród uczestniczek, które dwukrotnie poddano badaniom przesiewowym i leczeniu, do przedwczesnego porodu doszło w 14,5 proc. przypadków, podczas gdy w grupie objętej standardową opieką odsetek ten wyniósł 18,8 proc. Natomiast jednokrotne przeprowadzenie badań przesiewowych nie miało związku ze zmniejszeniem ryzyka przedwczesnego porodu.

„Powikłania wynikające z przedwczesnego porodu należą do głównych przyczyn zgonów dzieci poniżej piątego roku życia na całym świecie. Nasze badanie sugeruje, że testowanie w kierunku infekcji przenoszonych drogą płciową w trakcie ciąży może pomóc w wykrywaniu i leczeniu zakażeń, które w innym przypadku pozostałyby niezauważone. Wskazuje również, że wielokrotne badania przesiewowe mogą mieć kluczowe znaczenie dla zmniejszenia ryzyka przedwczesnego porodu” – powiedział współautor badania, dr Andrew Medina-Marino, adiunkt w dziedzinie psychiatrii w Perelman School of Medicine na University of Pennsylvania. „Ponieważ większość wykrytych przez nas infekcji przebiegała bezobjawowo, poleganie wyłącznie na objawach klinicznych sprawia, że możemy przegapić szansę na podjęcie skutecznego leczenia” - dodał.

Badanie koncentrowało się na trzech powszechnych i uleczalnych infekcjach przenoszonych drogą płciową: chlamydiozie, rzeżączce oraz rzęsistkowicy. Zakażenia te są powiązane z przedwczesnym porodem i niską masą urodzeniową noworodka. Do tej pory nie było jednak jasne, czy rutynowe badania przesiewowe i leczenie w trakcie ciąży mogą rzeczywiście poprawić wyniki okołoporodowe.

Naukowcy objęli badaniem 2247 kobiet w ciąży, korzystających z usług czterech publicznych placówek medycznych w Republice Południowej Afryki. Uczestniczki zostały losowo przydzielone do jednej z trzech grup: pierwsza przeszła badania przesiewowe i leczenie podczas pierwszej wizyty prenatalnej (z dodatkowym testem potwierdzającym wyleczenie trzy tygodnie później u kobiet, u których wykryto infekcję); druga grupa przeszła badania przesiewowe i leczenie podczas pierwszej wizyty oraz ponownie między 30. a 34. tygodniem ciąży; trzecia była objęta standardową opieką - leczenie wdrażano dopiero po wystąpieniu objawów. Na początku badania około 27 proc. uczestniczek uzyskało wynik pozytywny w kierunku co najmniej jednej z trzech infekcji przenoszonych drogą płciową (STI), przy czym około 80 proc. z tych zakażeń przebiegało bezobjawowo.

Wśród uczestniczek, które poddano ponownemu badaniu przesiewowemu w trzecim trymestrze ciąży, 9,2 proc. uzyskało wynik pozytywny. Niektóre infekcje utrzymywały się lub powróciły, podczas gdy inne wykryto po raz pierwszy u osób, które na wcześniejszym etapie ciąży miały wynik negatywny.

Naukowcy zaobserwowali, że poród przedwczesny wystąpił u 14,5 proc. uczestniczek objętych dwukrotnym badaniem przesiewowym, w porównaniu z 18,8 proc. w grupie otrzymującej standardową opiekę. W grupie, w której wykonano badanie przesiewowe tylko raz, odsetek porodów przedwczesnych był niemal identyczny, jak w grupie objętej standardową opieką i wyniósł 18,9 proc.

Strategia polegająca na dwukrotnym przeprowadzeniu badań w trakcie ciąży nie doprowadziła jednak do istotnego zmniejszenia odsetka przypadków niskiej masy urodzeniowej, gdy analizowano ten parametr oddzielnie. W związku z tym autorzy podkreślają, że kwestia wpływu na porody przedwczesne wymaga dalszych badań.

„Wyniki te stanowią dla nas ważny sygnał, jednak nie rozstrzygają ostatecznie, jak często pacjentki w ciąży powinny być poddawane badaniom przesiewowym – wskazał Medina-Marino. - Kolejnym krokiem jest ustalenie, kiedy takie badania mogą przynieść największe korzyści i które pacjentki mogą na nich najbardziej skorzystać”.

Optymalny moment na przeprowadzanie badań przesiewowych w kierunku infekcji przenoszonych drogą płciową w czasie ciąży pozostaje niejasny. W niniejszym badaniu uczestniczki przystąpiły do niego średnio w 13. tygodniu ciąży. Zdaniem naukowców, wykonanie badań na późniejszym etapie ciąży mogłoby pozwolić na wykrycie infekcji utrzymujących się lub nabytych niedawno.

Autorzy wskazali na szereg ograniczeń. Badanie przeprowadzono w jednej lokalizacji w Republice Południowej Afryki, gdzie wskaźnik występowania infekcji przenoszonych drogą płciową był wysoki, co może ograniczać możliwość przeniesienia uzyskanych wyników na inne populacje. Ponadto konstrukcja badania nie pozwalała na jednoznaczne określenie, czy badania przesiewowe przynoszą korzyści konkretnym podgrupom pacjentek.

Mimo to zdaniem badaczy, uzyskane wyniki stanowią istotny wkład w rosnący zbiór dowodów dotyczących tego, czy, kiedy i dla kogo badania przesiewowe w kierunku infekcji przenoszonych drogą płciową w czasie ciąży mogą poprawić wyniki okołoporodowe – również w krajach o wyższym dochodzie, takich jak Stany Zjednoczone.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ agt/